Bioponie: zo werkt organische hydro voor je wietkweek

Bioponie is hydro kweken met organische voeding: je planten staan zonder aarde in water met voedingsstoffen, maar in plaats van minerale flessen gebruik je biologische mest, en bacteriën en schimmels breken die af tot iets wat de wortels kunnen opnemen. Je combineert dus de controle van hydro met de smaak en het bodemleven van organisch kweken. Om het te snappen, moet je eerst weten hoe gewone hydro werkt.

Bij hydrocultuur kweek je zonder aarde of grond: je gebruikt water met voedingsstoffen en een substraat dat de wortels op hun plek en vochtig houdt. Meer over hydro kweken lees je in dit artikel.

Maar wat is bioponie dan precies?

Wat is organische hydro?

Bioponie is een hydromethode bedacht door hydroveteraan William Texier, de oprichter van General Hydroponics Europe.

Bij bioponie gebruik je gecertificeerde organische voeding in een hydro-oplossing, samen met een substraat. Het is een alternatief voor hydro met kunstmest, met duurzamer kweken als doel. Het werd populair omdat steeds meer kwekers het leuk vinden om technieken te combineren, op zoek naar een gezonder en effectiever resultaat met een betere smaak.

Bioponie is familie van hydro en aquaponics, maar draait om volledig organische voeding, met de optie om vissen en andere waterdiertjes toe te voegen als extra voedingsbron. Volgens de gangbare lezing bestaat de techniek sinds 2005, toen Texier het proces patenteerde.

Wat heb je nodig voor een geslaagde bioponische kweek?

Voor een geslaagde organische hydrokweek heb je minstens drie dingen nodig:

1. Een filter op de pomp:
   Dit is heel belangrijk voor een goede groei, zeker als je kale wortels hebt die vrij in de voedingsoplossing hangen. Grote deeltjes uit de mest moet je goed wegfilteren, want die kunnen de wortels verstikken.
2. Levende organismen:
   Die zorgen ervoor dat het afbraakproces uit de bodem ook in je systeem plaatsvindt. Micro-organismen hebben een vaste plek nodig: goed belucht, uit de stroming van de voedingsoplossing en altijd vochtig. Drogen ze uit, dan gaan ze dood. In hydro kun je verschillende substraten gebruiken; de meest natuurlijke zijn hydrokorrels (kleikorrels) en kokosvezel.
3. Aangepaste voeding:
   Niet elke organische wietvoeding is geschikt voor organische hydro. Bioponische voeding moet vloeibaar of oplosbaar zijn, mag geen te grote deeltjes bevatten en moet snel afbreken.

Je kunt ook vissen en andere waterdiertjes, zoals rivierkreeftjes, aan het systeem toevoegen. Hun uitwerpselen mengen zich dan met de extra voeding en geven de microben nog meer te eten. Zo krijg je een heel rijke groeiomgeving die het beste van organisch kweken en hydro combineert. Vissen zijn wel optioneel: een bioponisch systeem werkt prima zonder. 

Een bioponisch systeem heeft bondgenoten nodig in de vorm van micro-organismen. Hoe kom je daaraan? Eén manier is de natuur zijn gang laten gaan. Micro-organismen zijn altijd en overal aanwezig. In de lucht, in het water, op ons en in ons. Echt overal.

Kies je die natuurlijke route, dan komt de afbraak langzaam op gang en kunnen je planten het zwaar hebben tot er genoeg voedingsstoffen in de oplossing zitten.

Beter is het om het proces te versnellen met trichoderma, een groep nuttige schimmels die de wortels koloniseren in een samenwerking waar plant en schimmel allebei beter van worden.

Organische voeding: hoe gebruik je Trichoderma harzianum?

Trichoderma harzianum komt samen met veel andere microben van nature voor in elke goede grond. Maar is je grond droog, arm, kwetsbaar of gewoon uitgeput, dan is het slim om ze samen met je voeding toe te voegen, zodat de grond vruchtbaarder en productiever wordt. Kweek je thuis op hydro, dan moet je deze micro-organismen natuurlijk zelf toevoegen, en afhankelijk van je substraat moet je hun leefomgeving misschien aanpassen.

Hoe groeit en vermenigvuldigt trichoderma zich?

Deze schimmel wil een schone, luchtige, vrij warme omgeving met veel zuurstof die altijd vochtig is. Niet elk substraat is daarvoor geschikt, of in elk geval niet even goed. In hydro zijn er drie grote categorieën:

• substraten die water vasthouden, zoals kokosvezel of steenwol,
• substraten die goed draineren, zoals lavasteen, perliet of hydrokorrels,
• kweken zonder substraat, zoals in systemen met kale wortels.

In een hydrosysteem moet je ze dus zelf toevoegen, en afhankelijk van je substraat moet je de leefomgeving aanpassen aan wat ze nodig hebben.

Bij steenwol of kokosvezel voeg je de trichoderma gewoon aan de mix toe; ze groeien zolang ze direct bij hun voedsel kunnen.

Hydrokorrels, perliet en lavasteen draineren daarentegen goed en houden te weinig vocht vast. Daarom raden we aan om eerst 10 tot 20 procent kokosvezel door het substraat te mengen voordat je de trichoderma aan het systeem toevoegt.

Bioponie: voordelen en nadelen

Voordelen

• Minder waterverbruik: volgens voorstanders gebruik je zo’n 40% minder water dan bij traditionele landbouw
• Helpt bij waterschaarste
• Gaat zuiniger om met grond en ruimte
• Meer opbrengst op minder ruimte dan bij organisch kweken in aarde
• Minder kosten aan plaagbestrijding
• Weinig tot geen onkruid
• Efficiënt gebruik van voedingsstoffen
• Goede controle over het klimaat in je organische thuiskweek
• Geen grond nodig

Nadelen

• Niet geschikt voor gewassen met hele grote vruchten of veel volume
• Bomen en andere houtige gewassen kun je er niet mee kweken

Bioponie biedt veel manieren om in een waterkweek meer voedingsstoffen beschikbaar te maken. In een aquaponics-systeem komen de voedingsstoffen bijvoorbeeld bijna helemaal uit vispoep en visvoer. In hydro voeg je de voeding met de hand toe aan de mix. Met bioponie creëer je een organische omgeving door veel voedingsstoffen toe te voegen. Die trekken op hun beurt nuttige microben aan, die de wortels koloniseren en zowel de voeding als het vermogen van de plant om voedingsstoffen op te nemen vergroten.

Ze zitten in elke gezonde bodem, maar kunnen ook prima overleven in een inert substraat. Trichodermaschimmels doen hun werk goed, zijn makkelijk te krijgen en zijn niet duur.

Qua kwaliteit hebben oogsten uit de verschillende hydrotechnieken dezelfde smaak en voedingswaarde als de beste organische producten uit de grond. Het verschil is bijna niet te proeven, maar volgens wie het toepast hebben bioponische gewassen een klein voordeel, omdat bioponie een paar van de remmen op de groei weghaalt.

Lees hier het laatste nieuws