Wietteelt en het milieu: stroom, water en vervuiling

Wiet kweken heeft wel degelijk impact op het milieu: binnen vreet de teelt stroom, buiten vraagt ze veel water en kunnen meststoffen en pesticiden rivieren en grondwater vervuilen. Tegelijk kan hennep CO2 vastleggen en vervuilde grond saneren. De cannabisplant wordt al sinds de oudheid over de hele wereld gekweekt en wordt al duizenden jaren medicinaal en recreatief gebruikt. Op veel plekken is het nog steeds taboe of verboden, maar in Argentinië keurde het Congres een wet goed die de sector voor medicinale cannabis en industriële hennep regelt. Het land zet nu zijn eerste stappen in productie, verkoop en export van de plant. En dan komt de grote vraag die iedereen stelt: wat doet dat met het milieu?

Eerst dit: de twee manieren om de plant te telen

Binnen (indoor)

Binnen kweken (ook in een kas) geeft je volledige controle over alles wat de plant nodig heeft, zoals licht en temperatuur. Maar het is duurder, kost veel energie en dat heeft gevolgen voor het milieu. De totale milieu-impact van de landbouw omlaag krijgen is cruciaal als we duurzaam willen blijven.

Buiten (outdoor)

Buiten kweken is de traditionele, oorspronkelijke manier om wiet te telen. Het is goedkoop, maar je bent afhankelijk van het weer en van natuurlijke hulpbronnen. Slecht omgaan met de bodem, het water en de plaagbestrijding kan serieuze milieuproblemen opleveren.

Hoe vervuilen deze methodes het milieu?

• Elke methode belast het milieu op een eigen manier. Volgens een studie in Nature Sustainability staat de uitstoot van één kilo binnen gekweekte wiet ongeveer gelijk aan het verbranden van tot 2.000 liter benzine. Een schatting waarover New Scientist berichtte, komt voor grootschalige binnenteelt uit op 2,2 tot 5,1 ton CO2 per kilo gedroogde toppen.

• Buiten kweken kan daarentegen tot 140 keer minder stroom vragen dan binnen, volgens een studie van een werkgroep voor milieuvriendelijke praktijken in de cannabisteelt in Oregon, in de Verenigde Staten. Die werkgroep waarschuwde ook voor het waterverbruik: een volgroeide wietplant kan tot 22,7 liter water per dag drinken, gedurende een groeiseizoen van 150 dagen. Dat is bijna het dubbele van een wijnstok.

Toch ontbreken er duidelijke principes voor duurzame wietteelt, omdat de impact op het milieu nog altijd niet goed in kaart is gebracht. Nu cannabis in een aantal landen op ongekende schaal gelegaliseerd wordt, is een grondige milieubeoordeling hard nodig.

Wat kan hennep juist goed doen voor het milieu?

We hadden het over de risico’s, maar de cannabisplant kan het milieu ook helpen. Een onderzoeker van de Universiteit van Cambridge zei dat hennep CO2 uit de lucht kan vastleggen „twee keer zo effectief als bossen”, en daarbij ook nog CO2-negatieve biomaterialen levert voor architecten en ontwerpers.

Industriële hennep, die door het lage THC-gehalte niet high maakt, kan ook iets doen voor de bodem: hij kan groeien op sterk vervuilde grond en die zelfs saneren, waar andere gewassen geen schijn van kans hebben.

Doordat hennep de schade van de landbouw aan het milieu kan beperken, helpt hij ook andere sectoren duurzamer te worden: hij kan verschillende grondstoffen vervangen, want van de vezels kun je afbreekbare producten maken, van stof en papier tot plastic.

De drie grote milieuproblemen van wietteelt

Waterverbruik

Wiet is een gewas dat veel water en voeding vraagt: in een seizoen heeft het twee keer zoveel water nodig als maïs, soja of tarwe. Gemiddeld schat men dat een wietplant 22,7 liter water per dag drinkt tijdens het groeiseizoen. Het gemiddelde dagverbruik verschilt per plek en hangt af van van alles, zoals de ligging, de bodem, het klimaat en het soort teelt, maar dat wiet een echte waterslurper is, staat vast. Met een groeiende bevolking en klimaatverandering zal de enorme waterbehoefte van de landbouw de watertekorten de komende jaren waarschijnlijk alleen maar erger maken.

Al dat water moet ergens vandaan komen. Water omleiden is gangbaar: je onttrekt water aan het ene stroomgebied of brengt het naar een ander om te kunnen irrigeren. Dat lost het watertekort voor de kweek op, maar het levert nieuwe problemen op.

Watervervuiling

Hennep- en wietteelt, vooral de illegale, kan de waterkwaliteit flink aantasten. De pesticiden die standaard tegen plagen en ziektes worden ingezet (onder meer onkruid-, insecten-, schimmel-, aaltjes- en rattengif) belasten het water ongeremd en vormen zo een serieus risico voor het leven in het water. Waar de gebruikte mest en pesticiden uiteindelijk terechtkomen, verschilt.

Stikstof en pesticiden kunnen bijvoorbeeld met regen of te veel irrigatie afspoelen of in het grondwater zakken. Wordt dat vervuilde water verder gebruikt, dan komen er nog meer vervuilende stoffen in de bodem, het oppervlaktewater en het grondwater. Zo kunnen die chemicaliën via de voedselketen mensen en gewassen bedreigen.

Waterecosystemen

Water omleiden en vervuilen raakt het hele waterecosysteem. De grote waterbehoefte van de wietteelt in stroomgebieden heeft flinke gevolgen voor dieren als vissen en amfibieën, want er wordt veel geteeld binnen die stroomgebieden, juist waar stroomafwaarts kwetsbare watersoorten leven.

Het is cruciaal dat alle telers op één lijn zitten over water, want het veranderen van de waterstroom is een van de grootste bedreigingen voor de biodiversiteit in het water. De cannabisindustrie is hard op weg een grootverbruiker van omgeleid water te worden.