Schimmelziektes bij wiet: de 8 vochtboosdoeners die je kweek slopen

De schimmels die een wietkweek het vaakst treffen zijn botrytis (toprot), echte meeldauw, valse meeldauw, fusarium, pythium, roest, roetdauw en wortelrot. Ze gedijen allemaal bij vocht, warmte of slechte ventilatie en kunnen een oogst in een paar dagen om zeep helpen. Bijna elke kweker heeft er ooit mee te maken gehad: schimmel in je kweek is echt slecht nieuws, en als je niet op tijd ingrijpt kun je al je werk kwijtraken.

Wat zijn schimmels eigenlijk?

Schimmels zijn oeroude leden van het rijk Fungi: eukaryote organismen die zich via sporen voortplanten en het liefst groeien in een warme, donkere en vochtige omgeving. De sporen zweven overal rond en wachten op de juiste omstandigheden om te kiemen. Het vervelende is dat die omstandigheden vaak lijken op wat je planten nodig hebben: donker, warmte en vocht. Daardoor voelen schimmels zich in een kweekruimte snel thuis.

Sommige schimmels vermenigvuldigen zich razendsnel en kunnen een hele kweek in een paar dagen infecteren. Voorkomen is dus het belangrijkste. Gaat het toch mis en zit er schimmel in je planten, dan zijn snel herkennen en snel ingrijpen de enige manier om erger te voorkomen en je oogst te redden.

Botrytis (toprot)

Botrytis, ook grauwe schimmel of toprot genoemd, duikt vaak op bij planten die door rupsen zijn aangevreten, al is dat geen voorwaarde: die beestjes maken gaatjes in de toppen en zetten zo de deur open voor de schimmel. De toppen rotten van binnenuit en worden bruin, alsof al het vocht er nog in zit. Buiten zie je deze schimmel vaak bij soorten die je vanaf oktober oogst (op het noordelijk halfrond; in het zuiden is dat april), door de regen en het vocht in die periode.

Zit het eenmaal in je kweek, dan kan het een groot deel van je oogst kosten. Ook als je alles weghaalt wat je met het blote oog ziet, hebben de sporen waarschijnlijk al bijna alles besmet. Het verspreidt zich makkelijk, zelfs in al gedroogde toppen. Zie je schimmel in een top, knip dan meestal de hele tak weg om verdere verspreiding te voorkomen. Roken is echt gevaarlijk: de sporen gaan direct je longen in en kunnen ernstige ademhalingsproblemen geven.

Echte meeldauw op toppen en bladeren

Echte meeldauw is een van de meest voorkomende schimmels op wietplanten.

Je ziet het vrij makkelijk: eerst als wit poeder, meestal op het bladoppervlak, dat zich langzaam uitbreidt naar de stengel en de bloemen. Is de meeldauw verder gevorderd, dan worden de bladeren geel en vallen ze af.

Deze schimmel houdt van vocht en hoge temperaturen. Hij nestelt zich op de bladeren en zuigt met zijn schimmeldraden (hyfen) voeding uit de plant.

Echt verwoestend is hij niet, maar wel heel gewoon. Hou je hem niet op tijd in toom en bereikt hij de toppen, dan moeten die weg: net als toppen met botrytis kun je ze op geen enkele manier gebruiken, want ze zijn slecht voor je gezondheid.

Valse meeldauw

Valse meeldauw is wereldwijd bekend en gevreesd onder wietkwekers. Het is een agressieve ziekteverwekker die het goed doet in kweken waar de temperatuur onder de 26 °C ligt en de luchtvochtigheid boven de 50%.

Hij kan zowel in de groei als in de bloei toeslaan, maar heeft een voorkeur voor jonge bladeren. Valse meeldauw herken je aan gele en bruine vlekken op de bladeren, en naarmate hij zich verspreidt verbleekt de hele kweek.

Hij verspreidt zich razendsnel: eerst vallen de bladeren af, daarna gaat de plant dood. Hij ontwikkelt zich via het plantmateriaal van de kweek zelf, en voorkomen is veruit de beste aanpak.

Fusarium

Fusarium is een schimmel die flink huis kan houden. Je komt hem vooral tegen bij binnenkweek en in kassen, waar de temperatuur hoger ligt.

Hij komt meestal binnen via water, substraat, gereedschap of besmette stekken.
Fusarium tast het xyleem aan, het weefsel dat vocht door de plant vervoert. Daardoor raakt de aanvoer van voeding geblokkeerd en krijgt de plant een zware klap.

Het begint met gele bladeren onderaan de plant, daarna volgen chlorose tussen de nerven, afstervend weefsel (necrose) en bladval, en uiteindelijk verwelkt de plant. Soms tast de schimmel maar een deel van de plant aan, afhankelijk van waar hij binnenkwam. Het gaat heel snel en kan een plant in no time de das omdoen.

Fusarium herken je aan de binnenkant van de stengels: die is roodbruin verkleurd.

Pythium

Pythium is een schimmelachtige ziekteverwekker die zich in het wortelstelsel nestelt en de plant bijna helemaal afsnijdt van voeding. Langzaam verzwakt hij de plant tot die het opgeeft. Planten van elke leeftijd en grootte kunnen het krijgen, en jonge planten zijn meestal te zwak om het te overleven.

De sporen verspreiden zich via besmet substraat of zelfs via schimmeldraden die je met je schoenen meeneemt. Pythium gedijt bij temperaturen tussen 20 en 30 °C en een hoge luchtvochtigheid.

Omdat de wortels kapotgaan, wordt de plant zwak en krijgt hij tekorten. In systemen waar de wortels bloot hangen, zoals hydro of aero, zie je ze van kleur veranderen: van het gezonde wit naar donkerbruin of zelfs rood.

Een goede manier om het tegen te gaan is het bodemleven in je substraat te versterken met trichoderma en mycorrhiza. Dat kan verspreiding voorkomen, zeker als je dat extra microleven toevoegt voordat pythium je kweek bereikt.

Roest

Roest is een van de schimmels op wietplanten die zich het makkelijkst verspreiden: hij dringt door de opperhuid en het waslaagje van het blad heen, dus gewoon contact is al genoeg om hem over te brengen.

Je ziet eerst geelachtige vlekken op de bovenkant van de bladeren, te beginnen bij de punt. Op de onderkant verschijnen rode en bruine puntjes als de schimmel zich helemaal heeft genesteld, en daarna raken de bladeren licht misvormd.

Hij kan veel kapotmaken, maar als je er op tijd bij bent, hou je verspreiding tegen. Roest duikt op als je kweek in een vochtige omgeving staat zonder genoeg ventilatie. Haal aangetaste bladeren of planten weg en gebruik een fungicide om verdere verspreiding te stoppen.

Roetdauw

Roetdauw is een schimmel die groeit op een plakkerig goedje dat sommige insecten afscheiden, zoals bladluis en witte vlieg. Op die stroperige honingdauw slaat de schimmel toe.

Je ziet het meteen: de bladeren zitten onder de zwarte vlekken. Door de aanslag kan de plant slecht fotosynthetiseren, met alle groeiproblemen van dien: tragere groei, minder kracht en een kleinere oogst.

Wortelrot

Wortelrot is, zoals de naam al zegt, een schimmelziekte van de wortels. De wortels verliezen hun witte kleur, worden eerst lichtbruin en steeds donkerder naarmate de ziekte verder gaat.

Symptomen zijn chlorose en vergeelde bladeren, bladval, verwelken, een algehele verzwakking van de plant en uiteindelijk de dood.

Meestal ontstaat wortelrot door te veel water, slechte drainage of beestjes en andere organismen die de wortels beschadigen, waarna het rotten begint.

Hoe voorkom je schimmel bij buitenkweek?

• Hou je tuin schoon: veeg bladeren en onkruid op die zich op de grond ophopen.
• Kweek je in potten, zet je planten dan in de bloei droog als het regent, zodat je toppen niet nat worden.
• Woon je in een koud klimaat met korte zomers, kies dan een snelbloeiende soort als Jamaican Dream, zodat je oogst niet te laat valt en herfstregen en slecht weer de schimmels niet binnenhalen.
• Check je planten regelmatig op tekenen van schimmel.

Hoe voorkom je schimmel bij binnenkweek?

• Zorg dat er geen vochtige zakken in je kweekruimte ontstaan en dat er genoeg ventilatie is.
• Hou je kweekruimte schoon en de bakken van je kweektent vrij van dode bladeren.
• Laat genoeg ruimte tussen de planten, zodat de lucht goed kan circuleren.
• Hou de luchtvochtigheid in de bloei tussen 40% en 50%.
• Controleer je planten regelmatig.