Wiet en emoties: wat blowen met je gevoel en je hoofd doet

THC beïnvloedt je emoties via het endocannabinoïdesysteem, dat in de hersengebieden voor stemming, beloning en motivatie zit en signaalstoffen als dopamine helpt regelen. Onderzoek bij mensen met een cannabisstoornis vond slechtere scores op geheugen en planning en subtiele veranderingen in het beloningssysteem. Dagelijks blowen wordt bij tieners in verband gebracht met anhedonie: niet meer echt van dingen kunnen genieten. Hoe de werkzame stoffen van cannabis, de cannabinoïden, op je denken en voelen inwerken, wordt steeds beter onderzocht.

Hieronder zetten we op een rij wat we weten over wiet en de menselijke geest, met de goede en de slechte kanten. Van de invloed op je stemming tot wat wiet in je hersenen doet, vooral met je geheugen en je denkvermogen: hoe een plant met zoveel verschillende cannabinoïden kan veranderen hoe je denkt, voelt en de wereld om je heen ervaart.

We kijken naar recente onderzoeksresultaten en naar wat gebruikers zelf ervaren. En naar hoe wiet, met al zijn soorten en terpeenprofielen, niet alleen je bewustzijn verandert, maar ook onderzocht wordt als hulpmiddel bij verschillende psychische klachten. Wat dat laatste betreft staat de wetenschap nog in de kinderschoenen.

Wat doet wiet in je hersenen? Wat wetenschap en psychologie zeggen

De geschiedenis van de mens is al duizenden jaren verweven met de cannabisplant, beter bekend als wiet. Door de eeuwen heen werd het meer dan zomaar een plant: een cultureel fenomeen, recreatief en medisch gebruikt in alle uithoeken van de wereld.

Miljoenen mensen roken of eten het voor de lol, en in steeds meer landen wordt het geaccepteerd als medicijn. Maar wat doet het nou echt met je hoofd?

Drie belangrijke studies van de Universiteit van Cambridge, gepubliceerd in The Journal of Psychopharmacology, Neuropsychopharmacology en het International Journal of Neuropsychopharmacology en breed uitgemeten door de BBC, werpen licht op de ingewikkelde relatie tussen cannabis en ons denken.

Volgens het VN-bureau voor drugs en misdaad (UNODC) gebruikten wereldwijd ongeveer 192 miljoen mensen tussen 15 en 64 jaar recreatief cannabis (een cijfer van een paar jaar terug). Opvallend: zo'n 35% van hen is tussen de 18 en 25. Een groot deel van de gebruikers is dus jongvolwassen, met hersenen die nog volop in ontwikkeling zijn.

Hoe werkt THC in je hersenen?

De belangrijkste psychoactieve stof in wiet, tetrahydrocannabinol (THC), werkt via het endocannabinoïdesysteem in je hersenen: een netwerk van receptoren die reageren op stoffen uit de plant. Die receptoren zitten vooral in de prefrontale en limbische gebieden. Ze sturen mee aan beloning en motivatie en regelen de signalen van belangrijke neurotransmitters als dopamine, GABA (gamma-aminoboterzuur) en glutamaat.

Dat samenspel heeft grote gevolgen. Dopamine, bekend om zijn rol bij motivatie, beloning en leren, wordt direct door THC beïnvloed. Glutamaat en GABA, essentieel voor geheugen en leren, doen ook mee.

Kortom: via het endocannabinoïdesysteem en de signalen tussen zenuwcellen grijpt wiet in op hoe je dingen beleeft. Hieronder gaan we in op wat dat betekent voor je denken, je motivatie en je gevoel.

Wat doet blowen met je denkvermogen?

Het verband tussen cannabis en je denkvermogen is in veel studies onderzocht, vooral bij mensen met een cannabisstoornis. Die stoornis houdt in dat je steeds de drang voelt om te blowen, ook als het je dagelijkse leven in de weg zit. Naar schatting heeft zo'n 10% van de gebruikers ermee te maken.

Het onderzoek uit Cambridge waar de BBC over berichtte, ging precies daarover. Het vergeleek 39 mensen met een cannabisstoornis met een controlegroep van 20 mensen die zelden of nooit blowden. Op de testdag mochten de deelnemers niet onder invloed zijn. Ze deden geheugentests van de Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery, die meten hoe goed je hersenen informatie vasthouden.

Wat kwam eruit?

Mensen met een cannabisstoornis scoorden slechter op de geheugentests, wat wijst op een verband tussen langdurig blowen en geheugenproblemen. Ook de "executieve functies" deden het slechter: denkprocessen zoals flexibel kunnen schakelen. Dat suggereert dat cannabis invloed kan hebben op hoe goed je complexe denktaken uitvoert.

De leeftijd waarop je begint, blijkt belangrijk: wie jong begon met blowen, liet een duidelijkere achteruitgang in de executieve functies zien.

En het gaat niet alleen om vaste gebruikers. Ook mensen die af en toe blowen, bleken vaker risicovolle beslissingen te nemen en moeite te hebben met plannen.

Reageren mannen en vrouwen anders op wiet?

Er zijn ook verschillen tussen mannen en vrouwen gevonden. Mannen die blowen hadden vaker last van geheugenproblemen en moeite met het herkennen van voorwerpen, vrouwen vooral van concentratieproblemen en minder goed werkende executieve functies. Die verschillen bleven bestaan, ook als de onderzoekers rekening hielden met leeftijd, IQ, alcohol- en nicotinegebruik, stemming, angstklachten en ander dwangmatig gedrag.

Al met al laten deze studies duidelijk zien dat cannabis invloed heeft op je denkvermogen, en dat het de moeite waard is om de risico's van gebruik te kennen.

Wiet, motivatie en je mentale gezondheid

Naast de effecten op je denkvermogen speelt cannabis volgens recent onderzoek ook een rol bij motivatie en mentale gezondheid. Eerdere studies lieten al zien hoe ingewikkeld de wisselwerking is tussen cannabis en de hersenprocessen rond beloning en motivatie.

Die studies suggereerden dat cannabis de beloningscircuits in je hersenen kan beïnvloeden, met mogelijk flinke gevolgen voor je prestaties op school en werk en voor je motivatie in het algemeen.

In de recentste studie uit Cambridge kregen de deelnemers een taak in een hersenscanner: ze zagen blauwe en oranje vierkanten. De oranje vierkanten leverden geld op, afhankelijk van hoe de deelnemer reageerde. Zo konden de onderzoekers zien hoe de hersenen op beloning reageren.

Ze keken vooral naar het ventrale striatum, een sleutelgebied in het beloningssysteem, en zagen daar subtiele effecten van cannabis. Belangrijk: de deelnemers waren matige gebruikers, dus bij chronische zware blowers zouden de emotionele effecten groter kunnen zijn.

Conclusie

Er zijn aanwijzingen dat elke dag wiet roken samenhangt met psychische problemen. Bij tieners is het bijvoorbeeld in verband gebracht met veel anhedonie: het onvermogen om plezier te voelen.

De wisselwerking tussen cannabis, motivatie en mentale gezondheid is ingewikkeld. Weet wat de mogelijke risico's zijn voor je motivatie en je mentale welzijn, en kijk eerlijk naar je eigen gebruik.