Nasiona F1, F2 i IBL: co znaczą oznaczenia na paczce

Tak jak przy storczykach czy nagradzanych różach, breederzy uprawiają i krzyżują odmiany konopi, żeby tworzyć nowe linie o innych cechach. Jeśli kiedyś kupowałeś nasiona marihuany, na pewno widziałeś na paczce oznaczenia F1, F2 czy IBL obok informacji o genetyce. Mówią one o pokoleniu: F1 to pierwsze skrzyżowanie dwóch rodziców (silne, ale nieustabilizowane), F2 powstaje ze skrzyżowania roślin F1 (więcej zmienności), a IBL to linia ustalana przez wiele pokoleń (bardzo wyrównana).

Przy odmianach marihuany słowo „genetyka” pada co chwilę, ale co ono właściwie znaczy? Jeśli chcesz tylko kupić nasiona i je wyhodować, nie musisz być ekspertem od genetyki konopi: wystarczy znać podstawowe cechy odmiany.

Ale jeśli chcesz wejść w hodowlę nowych odmian, jest kilka rzeczy, które trzeba ogarnąć, żeby robić to dobrze.

W genetyce F1, F2 i IBL to trzy oznaczenia, które dużo mówią o roślinie. F1 to pierwsze pokolenie, F2 drugie, a IBL oznacza linię wsobną (z angielskiego inbred line).

Cechy, które najczęściej podkręca się krzyżowaniem, to wielkość rośliny, stosunek topów do liści, plon, smak, działanie i przystosowanie do zachodnich warunków uprawy.

Jak każdy doświadczony fan zioła już zauważył, genetyk jest cała masa. Większość z nich to hybrydy. Hybrydy to odmiany stworzone przez selekcję. Nowe nasiona powstają ze skrzyżowania dwóch odmian rodzicielskich, dopracowywanego przez wiele pokoleń. Odmiany, które z czasem same przystosowały się do swojego środowiska, nazywa się landrace, czyli odmianami lokalnymi.

Co znaczy nasiono hybrydowe F1?

Nasiono marihuany powstaje, kiedy roślina męska zapyli żeńską. Zwykle dzieje się to naturalnie, a genetyka nasion może się różnić w zależności od roślin, z których pochodzą.

Żeby nasiono dostało oznaczenie „F1”, musi być pierwszym pokoleniem ze skrzyżowania dwóch odmian rodzicielskich. Plusem takich nasion jest tzw. wigor mieszańców, czyli heterozja: siła i odporność, które biorą się z połączenia najlepszych cech obu rodziców. W efekcie z takich nasion powinny wyrastać mocniejsze i bardziej odporne rośliny, a produkcja topów i kwiatostanów może być lepsza i pod względem ilości, i jakości.

Oczywiście F1 mogą też powstać z woli hodowcy, przez kontrolowane zapylenie.

Skrzyżowanie dwóch odmian rodzicielskich daje potomstwo F1. F1 w konopiach oznacza pierwsze pokolenie potomne. Zwykle w tym pokoleniu przeważają cechy dominujące. Żeby wyszły cechy recesywne i żeby odmianę „ustabilizować”, rośliny F1 trzeba skrzyżować ze sobą.

„F1” oznacza, że nasiona lub rośliny mają dwoje prawdziwych, różnych rodziców. Krzyżowanie hybryd F1 między sobą daje rośliny, których cechy nie będą takie same jak u pierwotnych rodziców, choć część może się powtórzyć.

Wyrównanie roślin znika, bo zmienność genów się rozkłada i trudniej przewidzieć cechy. I tak bez końca: F2 można krzyżować z innymi F2 i dostać F3, z jeszcze większą zmiennością.

Jak powstaje nasiono F2?

Kiedy krzyżuje się ze sobą hybrydy F1 (albo roślina F1 zapyla samą siebie), powstają nasiona hybrydowe F2. W drugim pokoleniu cechy recesywne mogą być wyraźniejsze. Taka genetyka F2 pochodzi od roślin, które niosą i cechy dominujące, i recesywne.

Pokolenie F1 dziedziczy po rodzicach mieszankę genów recesywnych i dominujących. To, co roślina z tych genów faktycznie pokazuje, nazywa się fenotypem. Ponieważ każdy potomek dostaje własny zestaw cech dominujących i recesywnych, jedna odmiana może dać różne fenotypy.

Jasne, F2 tracą część wigoru mieszańców typowego dla F1, bo geny się przetasowują i rośliny różnią się między sobą dużo bardziej.

Na przykład popularna Blue Dream daje fenotypy bardziej indica i bardziej sativa. Pokolenia i fenotypy tłumaczą też, skąd tak duża rodzina OG Kush, do której zalicza się San Fernando Valley OG, Larry OG czy Bubba Kush. Różni breederzy wybierali fenotypy OG Kush, a potem dopracowywali je, aż powstały wyrównane odmiany.

Krótko mówiąc, główna różnica między F1, F2 i kolejnymi to po prostu pokolenie i idący za nim poziom stabilności.

Co to są nasiona z linii wsobnej (IBL)?

Nasiona IBL, czyli z linii wsobnej (inbred line), to efekt wielokrotnego krzyżowania między sobą potomków nasion F1. Zwykle trzeba 5 lub więcej pokoleń (F5), żeby mówić o linii wsobnej. Na tym etapie IBL często uznaje się za osobną, pełnoprawną odmianę.

To żmudna robota, która może trwać kilka lat. Za to nasiona są zwykle bardzo wyrównane, a wyniki dla growera bardzo przewidywalne.

Genetyka Skunka to dobry przykład takiej hodowli w linii: pozwoliła zachować jego charakterystyczny zapach i smak.

Jak się je tworzy?

Potrzebne są czyste linie, żeby utrwalić cechy recesywne i dostać wyrównaną genetykę. Rośliny krzyżuje się przez kolejne pokolenia, za każdym razem wybierając pożądane cechy.

Ciągłe rozmnażanie odmiany daje prawie identyczne potomstwo. Z nasion powinny wyrastać niesamowicie podobne rośliny. Na przykład popularny mit mówi, że indica G-13 była dopracowywana przez 13 pokoleń, zanim niespodziewanie trafiła do ludzi.

Niektórzy breederzy latami dopracowują idealną odmianę, jak w przypadku Charlotte's Web, jednej z najbardziej znanych odmian bogatych w CBD. Oznaczenie „IBL” przy nazwie odmiany mówi, że powstała z wielokrotnych krzyżówek przez kilka pokoleń. Często spotkasz też oznaczenia „F1” i „F2”, które mówią o pokoleniu.

Przy każdej kolejnej selekcji hodowca wybiera rośliny, które najlepiej pokazują pożądane cechy, i używa ich do dalszych krzyżówek.

A nasiona F3 i dalsze? Czy istnieją?

Tak. W trzecim pokoleniu zaczyna się stabilizacja, ale to jeszcze nie koniec drogi. Jeśli naprawdę chcesz stworzyć stabilną odmianę, możesz krzyżować dalej przez kolejne pokolenia (na przykład robiąc rośliny F4, a potem F5).