Cannabis social club: hoe werkt het en waar mag het?

Een cannabis social club is een vereniging zonder winstoogmerk waarvan de leden samen kweken en de oogst onderling verdelen, zonder iets aan buitenstaanders te verkopen. Het is een gesloten kringloop: je weet wie kweekt, wat er gekweekt wordt en bij wie het terechtkomt. Nederland heeft dit model niet en koos voor de gedoogde coffeeshop; in Duitsland, Malta, Uruguay en voor medisch gebruik in Argentinië bestaat het wel, binnen regels die in de wet staan.

Hoe werkt een cannabis social club?

• Volwassen, ingeschreven leden: geen open deur, geen toeristen die even binnenlopen.
• Er wordt alleen gekweekt wat de leden nodig hebben, met een grens per persoon.
• Geen winstoogmerk: de contributie dekt de kosten van het kweken, er wordt niks aan verdiend.
• Geen reclame en geen verkoop naar buiten.
• Traceerbaarheid: elke partij heeft een naam, een datum en een labuitslag.

Spanje en België: de pioniers in een grijze zone

Het model ontstond in Spanje, in een grijs gebied van de wet dat nog steeds bestaat: de clubs in Barcelona en Baskenland worden eerder gedoogd dan echt geregeld, en hoe het ze vergaat hangt sterk af van rechters en lokale overheden. In België probeerden een paar verenigingen, zoals Trekt Uw Plant in Antwerpen, het model uit op basis van een gedoogde plant per volwassene, met de nodige rechtszaken als gevolg.

Duitsland: teeltverenigingen in de wet

Duitsland ging verder met zijn cannabiswet, het CanG. Die maakte teeltverenigingen zonder winstoogmerk mogelijk, alleen voor volwassen leden, met een maximum aantal leden, begrensde hoeveelheden, een vergunning die je moet aanvragen en veel regels over veiligheid en preventie. Op papier is het het meest uitgewerkte kader van Europa; in de praktijk is een club openen daar een flinke bureaucratische klus.

En Nederland: gedogen in plaats van clubs

Nederland koos een andere route. Wiet en hasj zijn verboden onder de Opiumwet, maar de verkoop van kleine hoeveelheden in coffeeshops wordt gedoogd zolang de shop zich aan strikte voorwaarden houdt: geen reclame, geen harddrugs, geen overlast, geen minderjarigen en geen grote hoeveelheden. Het bekende gat zit aan de achterdeur: verkopen wordt gedoogd, maar de inkoop bij telers niet. Om dat op te lossen loopt in een aantal gemeenten een experiment waarin coffeeshops alleen wiet en hasj verkopen van telers met een vergunning van de overheid. Cannabis social clubs naar Spaans of Duits model zijn in Nederland op het moment van schrijven niet geregeld; wil je weten hoe het ervoor staat, kijk dan bij de Rijksoverheid.

Waarom dit model zoveel aandacht krijgt

Omdat het halverwege zit tussen verbod en supermarkt. Het haalt ruimte weg bij het illegale circuit zonder een industrie te bouwen die er belang bij heeft dat jij meer gebruikt. Wie kweekt heeft een naam en een gezicht, het product wordt getest, en in een club is het veel makkelijker om echt voorlichting te geven over doses en risico’s.

De grenzen van het model, eerlijk gezegd

Het is niet de oplossing voor alles. Waar de regels vaag zijn, zoals in Spanje, zijn sommige clubs verkapte winkels geworden. Waar ze streng zijn, zoals in Duitsland, is er een openen een flink gedoe met vergunningen en papierwerk. Een club werkt als hij klein, transparant en echt in handen van zijn leden blijft. Eerst de informatie, dan de retoriek.