Drugs en ouderen: wat wiet en medicijnen doen na je 65e

Bij ouderen kunnen drugs, wiet inbegrepen, botsen met de vele medicijnen die ze slikken, werken ze langer door omdat de stofwisseling trager is en vergroten ze de kans op vallen of stemmingsproblemen. Het gebruik van illegale drugs neemt meestal af na de eerste jaren van je volwassen leven, maar in de Verenigde Staten leven toch bijna een miljoen mensen van 65 of ouder met een stoornis in het gebruik van drugs.

Het is bekend dat sommige ouderen wiet gebruiken tegen pijn, om beter te slapen of om angst te dempen. Maar op die leeftijd kunnen drugs de werking van andere medicijnen verstoren en anders uitpakken dan bij jongeren.

Drugsgebruik bij ouderen: wat zegt onderzoek?

Omdat er zoveel verschillende producten met wiet en CBD (cannabidiol) te koop zijn, kunnen de risico’s voor ouderen groter zijn dan voor jongeren. Specialisten waarschuwen dat die producten de werking van medicijnen kunnen beïnvloeden, ook als de gebruiker zelf het gevoel heeft er baat bij te hebben.

Een onderzoek uit 2020 in het Journal of the American Geriatrics Society onder bijna 600 mensen ouder dan 65 liet zien dat 15% in de afgelopen drie jaar cannabis had gebruikt. Van die gebruikers zei 80% het om medische redenen te doen, vooral om pijn te verzachten, beter te slapen en angst te verminderen. De meesten gaven ook aan dat hun familie ervan wist, maar slechts 40% had het met de eigen arts besproken.

Ouderen zijn nu eenmaal vatbaarder voor stemmingswisselingen, long- en hartziekten en geheugenproblemen. Wiet kan die klachten verergeren en de gevolgen voor de gezondheid groter maken. En omdat sommige drugs je coördinatie, beoordelingsvermogen en reactietijd aantasten, kunnen ze ongelukken veroorzaken, zoals een val of een auto-ongeluk.

Cannabis bij ouderen: hoe gaat dat samen met medicijnen?

Met de jaren stapelen chronische gezondheidsproblemen zich op. Ouderen slikken vaker en meer medicijnen dan andere leeftijdsgroepen, en krijgen dus ook vaker middelen die verslavend kunnen zijn.

Een Amerikaans onderzoek onder 3.000 volwassenen van 57 tot 85 jaar liet zien dat het combineren van medicijnen op recept, vrij verkrijgbare middelen en voedingssupplementen tegenwoordig heel gewoon is. Van de deelnemers slikte 80% minstens één receptmedicijn per dag, en bijna de helft nam meer dan vijf medicijnen of supplementen. Daarmee loopt bijna 1 op de 25 mensen in deze leeftijdsgroep risico op een ernstige wisselwerking tussen medicijnen.

Andere risico’s van drugsgebruik bij ouderen zijn per ongeluk verkeerd gebruik van voorgeschreven medicijnen en het verergeren van psychische problemen die er al zijn. Een Amerikaans onderzoek uit 2019 onder patiënten boven de 50 concludeerde bijvoorbeeld dat ruim 25% van wie benzodiazepinen of opioïden op recept verkeerd gebruikte suïcidale gedachten kreeg, tegenover 2% van wie ze niet gebruikte. Dat laat zien dat er altijd een zorgvuldige afweging nodig is voordat een arts deze middelen voorschrijft. Denk je zelf aan zelfmoord, of maak je je zorgen om iemand? Praat erover: in Nederland kun je terecht bij 113 Zelfmoordpreventie (113 of 0800-0113), in België bij de Zelfmoordlijn 1813.

Dat ouderen naar wiet grijpen, zegt in die zin ook iets over de gaten in de reguliere geneeskunde of in de toegang tot behandelingen die werken. Waarom? Omdat opa’s en oma’s die blowen duidelijk een alternatief zoeken voor klachten waarvoor de bestaande behandelingen vaak heel moeilijk bereikbaar zijn.

Wat doet wiet met opa en oma?

Volgens de Amerikaanse National Institutes of Health (NIH) werkt de THC in wiet op de hersenen (het centrale zenuwstelsel) en zorgt die ervoor dat zenuwcellen dopamine afgeven. Dopamine is een van de stoffen met de meeste invloed op je stemming en je denken, en staat bekend als de hersenstof achter dat fijne, voldane gevoel. Wiet kan daardoor prettige effecten geven, zoals:

• Een gevoel van welzijn of diepe ontspanning.
• Meer trek
• Scherpere zintuigen: zien, horen en proeven worden intenser

Hoe lang werkt wiet door bij ouderen?

Hoe snel je de effecten van wiet voelt, hangt af van hoe je het gebruikt. Rook je het, in een joint of een pijpje, dan voel je het na een paar seconden tot een paar minuten. Eet je iets waar wiet in zit, zoals space cake, dan komt het effect pas na 30 tot 60 minuten.

Maar bij ouderen kan het effect langer blijven hangen, omdat de stofwisseling met de jaren trager wordt. Dat geldt vooral voor edibles, die eerst verteerd moeten worden. Zelfs bij roken kan het acht uur of langer duren voordat de effecten van THC helemaal weg zijn, en bij ouderen volgens onderzoek nog langer. Een tragere stofwisseling kan meer uitmaken dan het product zelf.

Drugsgebruik bij ouderen: wat kun je als familie doen?

Gebruiken ouderen in je omgeving wiet, weet dan dat producten met wiet tot een zekere afhankelijkheid kunnen leiden. Daar ligt een belangrijke rol voor de familie: je kunt ze aanmoedigen om het met hun arts te bespreken, zodat ze zeker weten dat het niet botst met de medicijnen die ze slikken.

Veel volwassen kinderen kopen producten voor hun ouders zonder te beseffen dat de dosis en het soort product heel andere effecten kunnen geven. Daarom het advies aan ouderen die cannabis om medische redenen willen proberen: behandel het als elk ander medicijn, dat bijwerkingen kan hebben of kan wisselwerken met andere middelen.

Herstellen van een verslaving op latere leeftijd

Welke behandelvormen het beste werken, weten we nog niet zeker, maar onderzoek laat zien dat ouderen betere resultaten halen met langere behandelingen.

Tot de aanbevolen aanpak horen het opsporen en behandelen van andere chronische problemen, het herstellen van het sociale netwerk, betere toegang tot medische zorg, beter casemanagement en het trainen van personeel in wetenschappelijk onderbouwde methoden die bij deze leeftijdsgroep passen. Onderzoekers vinden het ook nodig om gerichte screeningsmethoden en geïntegreerde zorgmodellen te ontwikkelen voor mensen die tegelijk met medische en psychiatrische problemen kampen. En belangrijk om te weten: eenmaal in behandeling kunnen ouderen er goed op reageren.

Toch weet niemand precies hoe vaak stoornissen in het gebruik van drugs bij ouderen voorkomen. Het kan zelfs gebeuren dat artsen, die niet weten dat hun patiënt wiet gebruikt, de klachten verwarren met andere chronische aandoeningen of met gewone ouderdomsverschijnselen, of ze afdoen als een reactie op stressvolle gebeurtenissen in iemands leven.