Rare mutaties bij wiet: albino’s, ducksfoot en andere vreemde planten

Wietplanten kunnen flink rare mutaties hebben: albino of bonte planten, ducksfoot-bladeren die op eendenpootjes lijken, drie bladeren per knoop, reuzen met extra chromosomen, tweelingen uit één zaadje en kruipende planten die zelf wortel schieten. Al die planten danken hun gekke uiterlijk aan een afwijking in hun DNA.

Waar die mutaties precies vandaan komen, zit verstopt in de genetische code van de plant zelf. Het DNA van elk levend wezen heeft diepe geheimen die niet altijd makkelijk te snappen of te onderzoeken zijn. Daarom blijven onderzoekers ze bestuderen.

Van tweelingplanten en albino’s tot planten die op dieren lijken: we zetten een paar van de vreemdste wietgenetica ter wereld op een rij. En we beginnen met een verhaal dat je beter met een korrel zout kunt nemen.

De wietplant onder water: waar komt die legende vandaan?

Op internet gaat al jaren een verhaal rond: in 2015 zouden vissers in Chili een wietplant onder water hebben gevonden, in de Grote Oceaan. Onderzoek zou hebben bevestigd dat het echt om wiet ging. Daar is alleen geen enkele controleerbare bron voor, en wiet overleeft niet ondergedompeld in zeewater. Zie het als een virale legende, niet als botanie.

Het verhaal gaat zo: een groep vissers was gewoon aan het werk toen ze bij het binnenhalen van hun net een exotisch exemplaar vonden. Een „Chileens Instituut voor Aquacultuur” zou de plant hebben onderzocht en vastgesteld dat het Cannabis sativa was. De plant werd ‘de vriendin van de vissers’ genoemd, naar de vinders van deze soort die onder de zee zou groeien.

Volgens dezelfde legende waren warme bronnen, een gemuteerd gen en de plek de sleutel tot deze waterwiet. Er zouden bloemen aan de planten hebben gezeten, met heel weinig, maar wel wat THC. Nogmaals: niets daarvan is te controleren.

De tentakelplant: kruipende takken die zelf wortel schieten

Onder de wietplanten in de wereld duikt ook deze mutatie op: planten met takken die als tentakels over de grond kruipen, altijd op zoek naar houvast. Je kent het misschien als het „kruipende fenotype”.

Best vreemd, toch? Liggen de takken op een vochtige ondergrond, dan kunnen ze wortel schieten. Zodra ze hun eigen wortelstelsel hebben, groeien ze omhoog alsof het losse planten zijn. Deze rare mutatie komt alleen voor bij sativa’s, met superdunne bladeren en heel smalle stengels.

Kransstandige bladstand: op jacht naar dikke toppen

Dit gemuteerde gen heet „kransstandige bladstand” (whorled phyllotaxis) en geeft planten met drie of meer bladeren per knoop in plaats van de gebruikelijke twee. Dat levert volle, bonte planten vol blad op. Door al dat blad lijken ze ideale kandidaten voor een flinke oogst.

Helaas geven deze planten volgens kwekers door hun gen opvallend veel mannetjes. De oorzaak van al dat extra blad ligt waarschijnlijk in een mutatie van een of meer genen die de groei van de plant regelen.

Planten die toppen uit hun bladeren laten groeien

Een van de mutaties bij wiet waarvan de oorsprong nog onbekend is, zorgt ervoor dat planten toppen maken aan de voet van veel van hun bladeren. Wie dit vreemde fenomeen zag, ontdekte blaadjes en stampers op het punt waar blad en tak samenkomen.

Let wel: de bloemen worden niet heel groot. En anders dan de toppen die we kennen, die uit de knoppen bij de knopen groeien, kan deze nieuwe generatie ‘mutantentoppen’ ook groeien op het punt waar de deelblaadjes (de verschillende ‘vingers’ van het blad) samenkomen.

Polyploïde mutatie: de reuzen onder de wietplanten

Polyploïdie is een mutatie die planten met extra groeikrachtige delen oplevert. Het is een afwijking waarbij de plant meer sets chromosomen heeft dan de twee die bij de soort horen.

Deze exemplaren zijn meestal een stuk groter. Maar dat is niet per se een groot voordeel: volgens kwekers geven ze hun reuzengroei niet door aan hun nakomelingen, niet bij kruisingen met gewone planten en niet bij een kruising met een andere ‘mutant’.

Het rare geval van de ‘tweelingplanten’

Komen er twee planten uit één zaadje, dan heb je te maken met een polyembryonaal zaad: een zaad met twee individuen erin. Dat gebeurt als er een embryo groeit uit een bevruchte eicel, terwijl er tegelijk een tweede embryo ontstaat uit het weefsel van het vrouwelijke deel van de plant. De ene plant is dan ‘normaal’ en de andere een kloon van de moeder.

De stengeltjes van deze planten zijn meestal heel kwetsbaar. Probeer je ze te scheiden voor het zaadhulsel is vergaan, dan gaan ze waarschijnlijk allebei dood. Zijn ze eenmaal flink gegroeid (20 tot 25 cm), dan kun je ze prima scheiden, want het zijn twee zelfstandige planten.

Albino wiet

Als we het over verwarrende wietgenetica hebben, dan is deze uniek: witte toppen aan planten die kleurloze patronen met groene delen mengen. Dat heet „variegatie” (bontheid): een mutatie door een slechte expressie van de genen die het bladgroen regelen, waardoor planten albino-trekjes krijgen.

Het draait om de oorzaak van het albinisme. Komt het door het dubbele albinogen, dan wordt de hele plant wit. Komt het door een slechte expressie van de genen die de aanmaak van bladgroen regelen, dan krijgt de plant sneeuwwitte tekeningen of vlekken. Die laatste heeft de meeste kans om te overleven.

Ducksfoot: wiet met ‘eendenpoten’

Dit is de ducksfoot-mutatie (eendenpoot), zo genoemd omdat de vliezige, aaneengegroeide bladeren aan de poot van een eend doen denken. Het is een genetische afwijking van het klassieke cannabisgenoom die bijna altijd bij sativa’s voorkomt.

Vind je zo’n plant, dan raden we je af hem te houden: kruis je hem met ‘gewone’ soorten, dan duiken die eendenpootbladeren volgens kwekers in latere generaties weer op, meestal bij ongeveer een op de vier planten in de tweede generatie (F2).

 

Ken je nog meer mutaties bij wiet? Lees verder...

Mutaties bij wiet