Wat is Sativex en waarvoor wordt het gebruikt?

Sativex (nabiximols) is een mondspray op recept met vaste doses THC en CBD, die vooral wordt voorgeschreven tegen spasticiteit bij multiple sclerose. Het grote verschil met medicinale cannabistoppen: Sativex geeft je per spray een nauwkeurig afgemeten dosis, terwijl toppen een breed palet aan cannabinoïden en terpenen bevatten die samenwerken.

Onderzoek wijst erop dat allebei kunnen helpen bij multiple sclerose en zenuwpijn, maar het effect verschilt flink. Wat maakt ze zo anders? Dat lees je hieronder.

Medicinale cannabis: wat is Sativex en waarvoor dient het?

Sativex, ook bekend als nabiximols, is een geneesmiddel met twee cannabinoïden dat bedoeld is om de klachten van een aantal aandoeningen te verlichten. Het is een spray voor in de mond, en elk flesje van 10 ml bevat een exacte combinatie van 270 mg THC en 250 mg CBD.

Dit middel is ontwikkeld in het Verenigd Koninkrijk en is onder specifieke voorwaarden toegelaten in verschillende landen, waaronder Spanje, Duitsland en Zwitserland.

Toch is het nog steeds beperkt verkrijgbaar: alleen pijnspecialisten en neurologen mogen het voorschrijven, en maar een paar aandoeningen komen ervoor in aanmerking.

Wie maakt Sativex?

Sativex komt van het Britse biotechbedrijf GW Pharmaceuticals, opgericht in 1998. Dat bedrijf had destijds een vergunning voor wetenschappelijk onderzoek, waardoor het legaal cannabis mocht kweken, bezitten en leveren.

British Sugar leverde destijds het plantmateriaal aan GW Pharmaceuticals en was een van de grootste legale kwekers in het Verenigd Koninkrijk, met grote kassen in Norfolk.

Hoewel cannabis in het Verenigd Koninkrijk een klasse B-drug is, is het land wereldwijd een van de grootste exporteurs van geneesmiddelen op basis van cannabis. GW Pharmaceuticals ontwikkelde naast Sativex ook Epidiolex, een orale CBD-oplossing die wordt gebruikt bij bepaalde vormen van epilepsie bij kinderen.

De verkooprechten van Sativex in het Verenigd Koninkrijk kwamen destijds bij farmareus Bayer te liggen, die ook de optie kreeg om het in Europa en Canada op de markt te brengen. (Zulke bedrijfsgegevens kunnen inmiddels veranderd zijn.)

Medicinale wiet: hoe werkt Sativex?

Sativex brengt de cannabinoïden via een mondspray snel in je bloed. Als je het op het slijmvlies in je mond spuit, worden de cannabinoïden snel opgenomen. Een deel slik je ook in en komt in je spijsvertering terecht, en dat zorgt voor een effect dat langer aanhoudt en sterker is.

De werkzame stoffen in Sativex werken vooral in op het endocannabinoïde systeem (ECS), een netwerk van receptoren door je hele lichaam, ook in je centrale en perifere zenuwstelsel. THC bindt aan de CB1-receptoren van het ECS, en dat lijkt invloed te hebben op hoe je lichaam pijn ervaart.

CBD hecht zich daarentegen maar zwak aan de CB1- en CB2-receptoren, maar werkt op een andere manier op het ECS in: het remt de enzymen die anandamide afbreken, een endocannabinoïde die je lichaam zelf maakt.

Anandamide bindt net als THC aan de CB1-receptor en kan helpen tegen pijn. Daarnaast activeert CBD de TRPV1-receptor, en dat lijkt bij te dragen aan het remmen van pijn en ontsteking.

Medicinale cannabis: waarvoor wordt Sativex gebruikt?

In het Verenigd Koninkrijk, Europa en Canada kunnen medisch specialisten Sativex voorschrijven, vooral tegen spasticiteit en andere klachten bij multiple sclerose. Afhankelijk van het land en de toelating wordt het ook ingezet bij zware zenuwpijn door kanker.

Multiple sclerose (MS) is een auto-immuunziekte die het zenuwstelsel aantast, met klachten als vermoeidheid, problemen met zien en denken, en spierklachten. Sativex lijkt de spierkrampen en pijn bij MS te verlichten.

Onderzoek wijst op een duidelijk betere slaap bij patiënten met verschillende pijnlijke aandoeningen, zoals multiple sclerose, artritis en perifere zenuwpijn.

Sommige patiënten krijgen cognitieve bijwerkingen, maar observationele gegevens laten zien dat veel patiënten baat hebben bij Sativex: een groot deel blijft het gebruiken, ondanks mogelijke bijwerkingen.