Wat is mycorrhiza? De schimmels waar je wortels gek op zijn

Mycorrhiza zijn schimmels die in symbiose leven met planten, in direct contact met hun wortels: ze leveren water en voedingsstoffen, en krijgen daarvoor suikers terug die de plant met fotosynthese maakt. Er is niet één schimmel die ‘mycorrhiza’ heet: het is de naam voor de hele groep schimmels die zo met de plant samenleeft. Breng je ze vanaf het begin aan, dan zie je het verschil in groei.

In symbiose leven betekent dat de schimmels de plant helpen, en de plant de schimmels. Mycorrhiza leven samen met de wortels van je wietplant en geven ze voedingsstoffen als fosfor en stikstof, plus water. In ruil daarvoor geeft de plant, dankzij de fotosynthese, koolhydraten en vitamines aan de schimmels.

Hoe nuttig mycorrhiza zijn, zie je door de hele evolutie van planten heen. Bijna 400 miljoen jaar geleden, toen planten van de oceaan naar het land trokken, hadden ze nog geen wortels. Ze waren afhankelijk van schimmels om de voedingsstoffen en het water op te nemen die ze nodig hadden om te overleven. Die schimmels waren eigenlijk het wortelstelsel van de plant, voordat planten echt hun eigen wortels ontwikkelden.

Die samenwerking ging gewoon door, ook lang nadat planten wortels hadden gekregen. Sommige planten hebben mycorrhiza zelfs nodig om goed te groeien: dat heet obligate mycotrofie. Wiet kan zonder en geldt als facultatief mycotroof: hij heeft ze niet nodig om te leven, maar samenwerken met deze schimmels kan helpen om het volle genetische potentieel van de plant eruit te halen.

Welke soorten mycorrhiza zijn er?

Bij wietplanten ontstaan arbusculaire mycorrhiza (AM), die een symbiotische band met de wortels hebben: plant en schimmel hebben er allebei baat bij. Ectomycorrhiza (ECM) horen daarentegen bij bomen zoals dennen en eiken, en gaan geen band aan met wiet.

1. Arbusculaire mycorrhiza (AM): de meest voorkomende vorm bij de meeste landplanten, wiet inbegrepen. Deze schimmels vormen structuurtjes die arbuscules heten, binnen in de cellen van de wortels. Zo kunnen ze voedingsstoffen als fosfor en andere mineralen aan de plant doorgeven, in ruil voor organische stoffen die de plant maakt. Arbusculaire mycorrhiza zijn vooral belangrijk voor de opname van fosfor, een onmisbare voedingsstof voor de groei van wiet.

Arbusculaire mycorrhiza kunnen de groei en gezondheid van je wietplanten een boost geven, doordat de plant voeding beter opneemt en beter bestand is tegen ziektes en stress uit de omgeving. Maar hoeveel er in de bodem zitten en hoe actief ze zijn, hangt af van je kweekomstandigheden en je grond. Het loont dus om te snappen wat ze in jouw kweek nodig hebben.

Hoe werkt de symbiose tussen schimmel en wortel?

Mycorrhizasymbiose is een samenwerking tussen plantenwortels en bepaalde schimmels die mycorrhiza vormen, waarbij beide partijen winnen. De plant geeft de schimmels suikers en andere organische stoffen uit de fotosynthese, en de schimmels geven de plant onmisbare voedingsstoffen, zoals fosfor, stikstof, zink en andere mineralen, die ze zelf moeilijk uit de bodem haalt.

De samenwerking begint als de hyfen van de schimmel (draadachtige structuren) de wortels binnendringen en mycorrhizastructuren vormen in of rond de cellen van de wortel. 

Het resultaat: de plant krijgt via de schimmel belangrijke voedingsstoffen, en de schimmel krijgt de organische stoffen die de plant maakt. Deze symbiose is een belangrijke schakel in de voedingskringloop van de bodem en kan een flinke rol spelen in de voeding en groei van planten, wiet inbegrepen.