Wiet en depressie: wat onderzoek zegt over CBD, en waar de risico’s zitten

Of wiet helpt tegen depressie, is nog niet duidelijk. CBD wordt onderzocht vanwege mogelijke effecten die lijken op die van antidepressiva, maar het is geen erkende behandeling, en THC kan bij mensen met aanleg het risico op psychose verhogen. Het verband tussen het gebruik van cannabis (wiet) en psychische aandoeningen is ingewikkeld, en er is meer onderzoek nodig om de gevolgen voor je mentale gezondheid op korte en lange termijn goed te begrijpen.

Er is stevig, maar niet sluitend bewijs dat wietgebruik samenhangt met het vroeger optreden van psychoses bij mensen met een genetische aanleg voor psychotische stoornissen, zoals schizofrenie, en met het verergeren van de klachten bij mensen die zo’n aandoening al hebben.

Daarnaast is er, al is het minder consistent, ook bewijs dat wietgebruik in verband brengt met andere psychische aandoeningen en met zelfbeschadigend gedrag, waaronder suïcidale gedachten en pogingen. Die verbanden snappen is essentieel om goed om te gaan met de relatie tussen wiet en mentale gezondheid.

Wiet, emoties en depressie

Depressie is meer dan je gewoon verdrietig voelen: het is een stemmingsstoornis die je gevoel, je denken en je gedrag negatief beïnvloedt. Het raakt niet alleen je eigen welzijn, maar kan ook flink invaliderend zijn: je verliest je plezier en je interesse, en dat zie je terug op je werk of op school.

Maar hoe zou wiet kunnen bijdragen aan de behandeling van je mentale gezondheid? Cannabidiol (CBD), een stof uit cannabis, wordt onderzocht vanwege een mogelijk effect op je mentale gezondheid: sommige studies wijzen op effecten die lijken op die van antidepressiva en angstremmers. Onderzoek suggereert dat CBD inwerkt op receptoren in de hersenen die met depressie, angst en stress te maken hebben.

Onderzoekers van het Research Institute on Addictions (RIA) van de University at Buffalo deden studies die suggereren dat chronische stress en depressie misschien via het endocannabinoïde systeem te behandelen zijn.

Je hersenen maken zelf endocannabinoïden aan, die de CB1-receptoren in je centrale en perifere zenuwstelsel activeren. De cannabinoïden uit de plant werken op diezelfde receptoren, en daarom wordt onderzocht welke rol ze spelen bij stemmingsstoornissen.

Psychose door drugs

Recent onderzoek in Denemarken werpt licht op een opvallend verschijnsel: de cannabispsychose, een kortdurende psychotische stoornis die samenhangt met wietgebruik. Het komt weinig voor, met zo’n 100 nieuwe gevallen per jaar in het hele land, en de klachten lijken flink af te nemen als iemand stopt met wiet.

Toch kwamen er ook zorgwekkende cijfers uit dat onderzoek:

• Driekwart van de mensen kreeg binnen een jaar de diagnose van een nieuwe psychotische stoornis.
• Bijna de helft had drie jaar later nog steeds een psychotische stoornis.

Die resultaten wijzen erop dat bijna de helft van de mensen met een cannabispsychose misschien de eerste signalen laat zien van een langdurige psychotische stoornis, zoals schizofrenie.

Deze groep is mogelijk extra kwetsbaar voor de effecten van wiet, en voor hen is het dus belangrijk om er in de toekomst vanaf te blijven. De gegevens zijn nog voorlopig, maar ze helpen om de relatie tussen wiet en psychotische stoornissen beter te begrijpen, en laten zien dat er meer onderzoek nodig is.

Cannabispsychose

Het verband tussen wietgebruik en psychische aandoeningen is een onderzoeksveld dat volop in beweging is. Het zie je vaker bij mensen die al psychische klachten hebben, maar er is meer onderzoek nodig om die relatie echt te doorgronden.

Er spelen verschillende factoren mee: hoeveel en hoe vaak je gebruikt, hoe sterk de THC is, wat voor product je gebruikt en hoe oud je was toen je begon. Ook genetica, trauma en stress hebben invloed, zowel op de kans dat je wiet gaat gebruiken als op je mentale gezondheid.

En hoe zit het met andere psychische stoornissen?

Onderzoek suggereert dat wietgebruik samenhangt met een grotere kans op psychotische stoornissen, vooral bij mensen bij wie het in de familie zit of met andere risicofactoren. Een hoge dosis THC kan tijdelijke psychotische episodes uitlokken, en die kunnen samenhangen met een groter risico op psychotische stoornissen later.

Bij andere psychische aandoeningen is het verband met wiet minder duidelijk. Sommig onderzoek wijst op een groter risico op depressie bij mensen die als tiener wiet gebruiken. Duidelijker is het verband tussen wietgebruik en suïcidale gedachten en gedrag, vooral bij tieners en Amerikaanse oorlogsveteranen.

Toch is de relatie tussen wiet en mentale gezondheid zo ingewikkeld dat er meer gegevens uit langlopend onderzoek nodig zijn om precies te bepalen hoe en bij wie wiet kan bijdragen aan psychische problemen. Die kennis is cruciaal om de risico’s en voordelen van wietgebruik voor je mentale gezondheid goed in te schatten.

Een cannabispsychose kenmerkt zich door episodes met heftige hallucinaties en wanen, die meestal acuut zijn maar ook weer overgaan. Het komt weinig voor, maar het vraagt wel om een behandeling op maat, zodat zulke episodes niet terugkomen.

Mensen met een genetische aanleg voor paranoia of psychose hebben een veel grotere kans op een cannabispsychose. En wiet kan ook andere psychotische problemen verergeren die iemand al had. Zit je ermee, ga dan niet zelf dokteren met wiet maar praat met je huisarts. Heb je gedachten aan zelfdoding, bel dan meteen 113 Zelfmoordpreventie (113 of 0800-0113) in Nederland of de Zelfmoordlijn (1813) in België.