Marihuana w opiece paliatywnej: co naprawdę mówią badania o bólu nowotworowym

Marihuana w opiece paliatywnej budzi duże nadzieje, ale przy bólu nowotworowym dowody są słabsze, niż się zwykle uważa. Przegląd 14 badań z udziałem 1823 osób nie wykazał, że leki na bazie konopi (spray z THC i CBD, syntetyczne kannabinoidy, samo CBD) łagodzą ból wyraźnie lepiej niż placebo. Część pacjentów mówi jednak, że konopie poprawiają im apetyt, sen i samopoczucie, a te doniesienia warto dalej badać.

Opieka paliatywna ma poprawiać jakość życia osób z chorobami przewlekłymi albo terminalnymi, i właśnie w tym kontekście o konopiach mówi się coraz więcej. Uśmierzanie bólu, mniej lęku, lepszy apetyt i sen: pacjenci zgłaszają, że marihuana pomaga im znieść trudne warunki, choć dowody naukowe są bardziej niejednoznaczne, niż wielu osobom się wydaje.

Kannabinoidy, czyli związki aktywne konopi, oddziałują z układem endokannabinoidowym człowieka, a wstępne badania sugerują, że może to pomagać w łagodzeniu niektórych objawów ciężkich chorób. Niżej sprawdzamy, co z tego wynika dla pacjentów w opiece paliatywnej i co naprawdę mówią badania nad bólem nowotworowym.

Leczenie bólu nowotworowego olejem z konopi

Ból związany z nowotworem to ogromny problem dla chorych: odbiera jakość życia i ogólne poczucie dobrostanu. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca przy bólu umiarkowanym i silnym leki opioidowe, np. podobne do morfiny. Mimo to od jednej na dziesięć do nawet jednej na sześć osób nie odczuwa po nich wystarczającej ulgi.

Skąd pomysł na leczenie konopiami?

Szukając skutecznych alternatyw, badacze przyjrzeli się produktom z konopi w leczeniu bólu nowotworowego. Chodzi o konopie wdychane albo przyjmowane doustnie, a także różne oleje, spraye czy tabletki z substancjami czynnymi pozyskanymi z rośliny albo wytworzonymi syntetycznie. Choć część osób mówi, że leki z konopi przynoszą im ulgę, ich skuteczność i bezpieczeństwo trzeba sprawdzić w systematyczny sposób.

Cele przeglądu:

Głównym celem było sprawdzenie, czy leki na bazie konopi łagodzą ból u osób z nowotworem, i ustalenie, jakie niepożądane albo szkodliwe skutki mogą się z nimi wiązać.

Metody:

Przeanalizowano badania kliniczne, w których porównywano leki z konopi z innymi metodami leczenia bólu nowotworowego u dorosłych. Oceniono wyniki i pewność dowodów, biorąc pod uwagę m.in. metodologię i wielkość badań.

Wyniki:

Znaleziono 14 badań z udziałem 1823 osób, różniących się czasem trwania i dawkowaniem leków z konopi. Większość przeprowadzono w Ameryce Północnej, a kilka finansowały firmy farmaceutyczne.

Badane leki obejmowały zarówno roślinne produkty z THC i CBD, jak i syntetyczne kannabinoidy naśladujące działanie THC. Nie znaleziono badań, w których używano samej rośliny konopi.

Wnioski:

Przegląd daje szeroki obraz skuteczności i bezpieczeństwa leków z konopi w leczeniu bólu nowotworowego. Wyniki pokazują, że potrzeba kolejnych badań, żeby lepiej zrozumieć rolę tych terapii i to, czy i jak włączać je do leczenia bólu u pacjentów onkologicznych.

Leczenie preparatami z konopi: najważniejsze wyniki

Jak działa spray do ust z THC i CBD?

Spray do ust z połączeniem roślinnych THC i CBD nie zmniejszał wyraźnie umiarkowanego i silnego bólu nowotworowego w porównaniu z placebo, mimo leczenia opioidami.

Według danych mniej więcej 32% osób leczonych sprayem z konopiami zgłosiło wyraźną poprawę, wobec 23% osób, które dostawały spray z placebo.

Leczenie sprayem z konopiami przerwało 19% osób, trochę więcej niż 16% w grupie placebo. Nie było istotnych różnic w poważnych skutkach ubocznych między grupami.

Czy syntetyczny kannabinoid działa na ból?

Syntetyczny kannabinoid naśladujący działanie THC nie okazał się skuteczniejszy od placebo w łagodzeniu bólu związanego z chemioterapią albo radiochemioterapią u osób z nowotworami głowy i szyi oraz niektórymi nowotworami płuc.

Porównanie z lekiem podobnym do morfiny

Po odstawieniu wcześniejszych leków przeciwbólowych pojedyncza dawka syntetycznego kannabinoidu naśladującego THC nie różniła się istotnie od małej pojedynczej dawki leku podobnego do morfiny w łagodzeniu umiarkowanego i silnego bólu nowotworowego w ciągu trzech do czterech i pół godziny.

Krople z CBD na ból w opiece paliatywnej

Według jedynego dostępnego badania CBD dodane do standardowej opieki paliatywnej nie zmniejsza dodatkowo bólu u osób z zaawansowanym nowotworem.

Ograniczenia dowodów:

Pewność dowodów na to, że spray z THC i CBD nie zmniejsza silnego bólu nowotworowego mimo leczenia opioidami, jest umiarkowana. Badania mają jednak swoje ograniczenia, np. brak szczegółowych informacji o wszystkich stosowanych terapiach.

Pewność dowodów dotyczących skuteczności syntetycznego kannabinoidu przy bólu związanym z chemioterapią lub radiochemioterapią, a także jego porównania z lekami podobnymi do morfiny, jest niska, bo danych jest mało, a badania są małe.

Podobnie niska jest pewność dowodów dotyczących skuteczności CBD w opiece paliatywnej, bo badań w tym obszarze jest bardzo niewiele.