Psychoaktywne działanie marihuany: co THC robi z twoją głową

Psychoaktywne działanie marihuany to przede wszystkim euforia, rozluźnienie, zmienione poczucie czasu i przestrzeni oraz wyostrzone zmysły, a odpowiada za nie głównie THC, które łączy się z receptorami CB1 w mózgu. Siła efektu zależy od odmiany i od tego, ile zapalisz, a CBD, choć działa na układ nerwowy, fazy nie daje. Konopie, naukowo cannabis, ludzie stosują od wieków i dla fazy, i w celach leczniczych.

Od euforii i rozluźnienia po zmienione postrzeganie czasu i przestrzeni: te efekty potrafią mocno wpłynąć na to, co przeżywasz. Żeby rozmawiać o paleniu, czy rekreacyjnym, czy terapeutycznym, trzeba rozumieć, jak marihuana działa na głowę i ciało.

Psychoaktywne i psychotropowe działanie konopi

W badaniach nad kannabinoidami rozróżnia się przede wszystkim THC, uznawane za psychoaktywny związek numer jeden, i CBD, najważniejszy kannabinoid, który fazy nie daje.

THC wpływa na nastrój, wrażliwość i odbiór rzeczywistości, ale nie każdy kannabinoid, który działa na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), daje taką fazę jak rekreacyjne zioło.

Z kolei CBD jest psychoaktywne w tym sensie, że może wpływać na ośrodkowy układ nerwowy, ale bez odurzenia.

W tym ujęciu kannabinoid psychoaktywny działa na OUN, nie zmieniając odbioru zmysłowego, a kannabinoid psychotropowy może zmienić odbiór bodźców i działać odurzająco, tak jak THC.

Psychoaktywne czy psychotropowe: co z tego wynika

Ważne: nawet jeśli CBD i inne kannabinoidy wpływają na nastrój i inne procesy w mózgu, nie dają psychotropowego efektu typowego dla THC. Dlatego CBD cenione jest w niektórych postaciach padaczki, a bada się je też przy chorobie Parkinsona, bez niepożądanych efektów THC.

W skrócie: THC i niektóre inne kannabinoidy, takie jak THCV i CBN, klasyfikuje się jako psychotropowe, bo działają odurzająco, a CBD ma spory potencjał terapeutyczny bez takich efektów. To właśnie w tym naukowym kontekście nazywa się je kannabinoidem niepsychoaktywnym.

Jak kannabinoidy działają na ośrodkowy układ nerwowy

Receptory endokannabinoidowe i jak działają

Układ endokannabinoidowy (ECS) to receptory, kannabinoidy wytwarzane przez organizm (endokannabinoidy) i enzymy, które te związki produkują i rozkładają. Kiedy go odkryto, wiedza była skromna, a wokół medycznego użycia konopi, ryzyka nadużyć i uzależnienia toczyła się ostra debata.

Nowsze badania wzięły jednak pod lupę kluczowe substancje z konopi, ich właściwości i to, jak działają w obrębie układu endokannabinoidowego. Ta dziedzina zwróciła uwagę przede wszystkim zdolnością do modulowania odporności w układzie nerwowym.

Najlepiej zbadane receptory to CB1 i CB2, sprzężone z białkami G (tzw. GPCR). Regulują szeroki zakres reakcji fizjologicznych, w tym odpowiedzi hormonalne, przekaźnictwo nerwowe i reakcje na bodźce z otoczenia.

THC jako związek psychoaktywny i leczniczy

THC uznaje się za główny psychoaktywny związek konopi i większość swojego działania leczniczego wywiera przez receptory CB1 i CB2. Te receptory mają siedem domen przezbłonowych, są sprzężone z hamującymi białkami G i regulują kaskady sygnałowe, które wpływają na wewnątrzkomórkowy poziom wapnia, w tym cyklazę adenylanową, cAMP i kinazy MAP.

Za co odpowiadają receptory CB1 i CB2

Receptor CB1 występuje licznie w ośrodkowym układzie nerwowym i w innych układach narządów. Bierze udział w regulacji bólu, stresu, metabolizmu tłuszczów i odporności, a według nowszych badań jest kluczowy dla psychotropowego działania THC.

Receptor CB2 wiąże się natomiast głównie z odpornością i występuje w komórkach odpowiedzi immunologicznej, w tym w mikrogleju układu nerwowego, choć w OUN jest go mniej niż CB1.

Inne receptory i interakcje kannabinoidów

Poza CB1 i CB2 kannabinoidy mogą łączyć się z innymi receptorami, takimi jak GPR55. Jego aktywacja miałaby zależeć od dawki THC (agonista w małych dawkach, antagonista w dużych), a wpływają na niego też CBD, niektóre syntetyczne kannabinoidy i endokannabinoidy, takie jak anandamid (AEA) i 2-arachidonoiloglicerol (2-AG). W odróżnieniu od CB1 i CB2 te receptory po aktywacji podnoszą wewnątrzkomórkowy poziom wapnia.

W skrócie: kannabinoidy mocno wpływają na ośrodkowy układ nerwowy przez złożone interakcje z układem endokannabinoidowym i jego receptorami. Dalsze badania mają pokazać, jak te interakcje wykorzystać terapeutycznie przy różnych schorzeniach.

Działanie marihuany: korzyści i ryzyka

Co wiadomo o psychicznym działaniu delta-9-THC

Delta-9-THC, główny psychoaktywny związek konopi, wywołuje zmiany psychiczne podobne do tych po samym zielu. Delta-8-tetrahydrokannabinol jest nieco słabszy, ale w mniejszych ilościach też może dokładać się do fazy.

Z kolei kannabinol (CBN) podany doustnie w dużych dawkach nie daje wyraźnych zmian fizycznych, ale podany dożylnie może wywołać efekty psychotropowe podobne do marihuany.

Właściwości kannabidiolu (CBD) i innych kannabinoidów

Kannabidiol (CBD), podany doustnie albo dożylnie w dawkach dużo wyższych niż aktywna dawka delta-9-THC, uważa się za nieaktywny pod względem psychotropowym.

Badania na naczelnych i innych zwierzętach pokazały, że kannabinoidy takie jak delta-8-THC i CBN są słabsze od delta-9-THC, a CBD nie ma istotnego działania psychotropowego.

Działanie psychotropowe w badaniach na zwierzętach

Doświadczenia na makakach rezusach, sajmiri i psach pokazały, że różne kannabinoidy mogą wywoływać zmiany w zachowaniu porównywalne z tymi, które psychofarmakologia obserwuje u ludzi.

Chodzi między innymi o pobudzenie szlaku dopaminergicznego układu limbicznego, śmiech, zmiany w widzeniu, zniekształcone postrzeganie wielkości przedmiotów, zaburzone poczucie czasu i pamięć krótkotrwałą.

Od czego zależy działanie psychotropowe

Psychotropowe działanie kannabinoidów jest bardzo zmienne i mocno zależy od kontekstu społecznego i otoczenia. Może wpływać na nastrój, widzenie i orientację w przestrzeni, a także na pamięć i uwagę wybiórczą. Efekty przychodzą falami, więc poczucie czasu i przestrzeni potrafi się zmieniać.

Na co uważać przy badaniach nad konopiami

Interpretacja badań nad konopiami bywa trudna z kilku powodów: roślina zawiera mnóstwo różnych związków, jej skład chemiczny zmienia się w zależności od obróbki i przechowywania, a kannabinoidy wchodzą w interakcje z innymi składnikami rośliny.

W skrócie: psychotropowe kannabinoidy, takie jak delta-9-THC i CBN, wyraźnie wpływają na zachowanie i odbiór rzeczywistości, a na to działanie składa się wiele czynników, które trzeba brać pod uwagę i w badaniach, i w praktyce klinicznej.