Wat is het ECS? Het endocannabinoïde systeem in gewone taal

Wat is het ECS en waar dient het endocannabinoïde systeem voor?

Het endocannabinoïde systeem (ECS) is een netwerk van stoffen die je lichaam zelf aanmaakt, de endocannabinoïden, en de receptoren waaraan ze binden, vooral CB1 en CB2. Het helpt allerlei processen in balans te houden, en het is ook het systeem waarop de cannabinoïden uit wiet inwerken. Daarom komt het bijna altijd ter sprake als het gaat over hoe cannabis in je lichaam werkt.

In de medische wereld kwam dit systeem pas rond 1990 in beeld. Er valt dus nog een hoop te onderzoeken en te leren voordat we het medicinale potentieel van cannabis echt goed benutten.

Om te snappen hoe het endocannabinoïde systeem werkt en wat het doet, moet je eerst weten wat een cannabinoïde is.

Kort gezegd zijn cannabinoïden de actieve chemische stoffen in wiet, en dan bedoelen we alle planten uit het geslacht Cannabis (Cannabis indica, Cannabis sativa en Cannabis ruderalis; industriële hennep is cannabis die geselecteerd is op een laag THC-gehalte).

Soorten cannabinoïden

In cannabis zijn meer dan 500 verschillende stoffen gevonden, waarvan meer dan 100 cannabinoïden. De twee die het meest bepalen wat de plant met je lichaam doet, lijken THC (tetrahydrocannabinol) en CBD (cannabidiol) te zijn. Andere natuurlijke cannabinoïden in wiet zijn onder meer CBG, CBC, THCA en THCV, om er maar een paar te noemen.

Die actieve cannabinoïden zijn verantwoordelijk voor de effecten op het endocannabinoïde systeem van je lichaam, en ze worden onderzocht om hun mogelijke therapeutische en medicinale eigenschappen bij een hele reeks aandoeningen.

Een van de interessantste dingen hieraan: net als de wietplant maakt ook je lichaam van nature cannabinoïden aan. Die heten endocannabinoïden (de cannabinoïden die de wietplant maakt, heten fytocannabinoïden).

Er zijn er waarschijnlijk nog veel meer te ontdekken, maar de twee belangrijkste endocannabinoïden in het menselijk lichaam lijken anandamide en 2-AG (2-arachidonoylglycerol) te zijn. Simpel gezegd kun je die twee moleculen zien als de menselijke versie van plantcannabinoïden zoals THC. Volgens onderzoek komen endocannabinoïden voor in heel veel levende wezens, van zoogdieren en vogels tot vissen en ongewervelden.

Endocannabinoïden doen hun werk door zich te binden aan de bijbehorende receptoren, de endocannabinoïde receptoren. De belangrijkste zijn CB1 en CB2: CB1 heeft vooral invloed op de activiteit van je hersenen, CB2 vooral op je immuunsysteem en op de wisselwerking met weefsels en organen.

Endocannabinoïden zitten in bijna alle soorten cellen en weefsels van je lichaam. Ze hebben (samen met hun receptoren) dus invloed op een groot aantal functies van lichaam en geest, en dat levert veel onderzoeksrichtingen op voor cannabis en gezondheid.

Het endocannabinoïde systeem (het hele netwerk van cannabinoïden en receptoren in je lichaam) komt zo breed voor dat sommige onderzoekers het omschrijven als een brug tussen lichaam en geest, en als een mogelijk heel belangrijk systeem voor het op peil houden van je gezondheid.

Waar in je lichaam zitten cannabinoïden?

Endocannabinoïden zijn in grote hoeveelheden gevonden in je hele brein, in organen, bindweefsel, klieren en immuuncellen. Er is vastgelegd dat ze meehelpen processen te regelen zoals de communicatie tussen cellen, neurogenese (de aanmaak van nieuwe zenuwcellen) en zelfs apoptose, oftewel geprogrammeerde celdood (de manier waarop je lichaam beschadigde cellen opruimt, ook tumorcellen).

Maar wat gebeurt er als je te weinig endocannabinoïden hebt of als het ECS niet goed werkt? Volgens de hypothese van het „klinische endocannabinoïdetekort”, die nog onderzocht wordt, zou dat samen kunnen hangen met verschillende ziektes of klachten. Daarom wordt gedacht dat wiet, of cannabis in het algemeen, bij een lange rij aandoeningen verlichting zou kunnen geven.

Als endocannabinoïden zoals 2-AG en anandamide meehelpen om de gezondheid en de homeostase (het interne evenwicht) op celniveau te bewaren, dan is het logisch dat onderzoekers kijken of wiet kan helpen als het ECS niet goed werkt: de THC en CBD uit de plant werken namelijk ook in op dit systeem, al doen ze dat elk op hun eigen manier.

Je zou kunnen zeggen dat je lichaam een eigen, natuurlijk „wietsysteem” heeft, dat zowel mentale als lichamelijke functies kan bijsturen en meehelpt aan je gezondheid en evenwicht. Of het nu gaat om een psychische klacht zoals slapeloosheid of angst, of een lichamelijke zoals pijn, ontsteking of diabetes: er zijn patiënten die melden dat cannabis ze verlichting geeft, altijd onder begeleiding van een arts.