Hennep of katoen: welke vezel wint echt?

Op bijna elk milieupunt wint hennep van katoen: het heeft ongeveer de helft minder grond nodig, veel minder water en veel minder bestrijdingsmiddelen, en de vezel is sterker. Katoen is vanaf de eerste dag zachter, maar hennep wordt zachter naarmate je het draagt en gaat langer mee. Nu duurzame mode steeds meer aandacht krijgt, is de vraag „hennep of katoen?” het waard om eens goed naar te kijken.

Even terug in de tijd: wat zijn katoen en hennep?

Katoen is al eeuwen de grote baas in de textielindustrie, vanwege de zachtheid en omdat je er alles mee kunt. Maar gewone katoenteelt slokt enorm veel water en bestrijdingsmiddelen op, en dat zorgt voor flinke milieuproblemen.

Hennep is nu minder gangbaar, maar is bezig aan een comeback dankzij de lage impact op het milieu en zijn goede eigenschappen. Hennep heeft minder water nodig, is bestand tegen plagen en verbetert de bodem. En hennepvezels zijn sterk, duurzaam en van nature antibacterieel.

Hennep tegen katoen: de vergelijking, punt voor punt

Wil je weten welk textiel beter is, dan moet je ze punt voor punt vergelijken. We lopen ze een voor een langs en kiezen een winnaar.

Grondgebruik

Hier steekt hennep er met kop en schouders bovenuit. Het levert evenveel vezel op als katoen op ongeveer de helft van de grond. In een wereld waar landbouwgrond schaars wordt, is dat een flink voordeel.

Waterverbruik

Ook hier wint hennep. Voor 1 kg katoenvezel heb je ongeveer 9.700 liter water nodig, tegen zo’n 2.100 liter voor hennep. In gebieden met watertekort, of waar de grond verdroogt door katoenteelt, kan overstappen op hennep helpen om zoet water te sparen.

Bestrijdingsmiddelen

Hennep is, net als cannabis in het algemeen, van nature goed bestand tegen plagen. Daardoor is er veel minder bespuiting nodig dan bij katoen. En omdat hennep minder ruimte inneemt, hoeft er nog minder oppervlak behandeld te worden, wat het milieu weer ontlast.

Wat het met de bodem doet

Volgens voorstanders kun je hennep 14 jaar achter elkaar op dezelfde grond telen zonder die serieus te beschadigen, en geeft het tot 60% van zijn voedingsstoffen terug aan de bodem. Het kan bovendien vervuilde grond opknappen door zware metalen eruit te halen. Katoen kan de bodem daarentegen flink aantasten, door de grote hoeveelheden bestrijdingsmiddelen en door de effecten van genetisch gemodificeerd Bt-katoen op de enzymen en bacteriën in de grond.

Draagcomfort

Katoen staat bekend om zijn zachtheid, en daarom zit het in zoveel kleding. Hennep is in het begin wat ruwer, maar wordt zachter naarmate je het draagt en is ijzersterk. Allebei ademen ze goed, voeren ze vocht van je lichaam af en houden ze luchtjes tegen.

Hennep is daarnaast antimicrobieel en antibacterieel, waardoor het niet snel gaat schimmelen.

Qua verven: katoen is van nature wit of gebroken wit, dus je kunt het makkelijk in elke kleur verven. Hennep kan, afhankelijk van waar het vandaan komt, wit, grijs, groen of zwart zijn, en dat geeft ook genoeg mogelijkheden.

CO₂-opname

Katoen en hennep nemen allebei CO₂ op terwijl ze groeien. Maar hennep heeft een extra troef: je kunt er veel meer mee, van bouwmateriaal en olie tot meubelstof, touw en papier. Dat maakt het een sterk wapen tegen klimaatverandering.

De uitslag: wat is beter?

Alles bij elkaar is hennep de duidelijke winnaar. Het is zuiniger met grond, water en bestrijdingsmiddelen, en doet de bodem minder kwaad. Katoen is in het begin zachter, oké, maar hennep wordt met de tijd comfortabeler en gaat langer mee.

Hennep helpt ook CO₂ vast te leggen en is voor van alles te gebruiken, wat het een duurzamere en veelzijdigere keuze maakt. Nu de hennepindustrie naar verwachting groeit, zie je het waarschijnlijk steeds vaker en krijgt het op de wereldwijde textielmarkt een grotere rol.

Waar hennepvezel van gemaakt is, en waarom hij zo sterk is

Door de samenstelling en vorm van de hennepvezel is hennep op veel punten een prima alternatief voor katoen en synthetische stoffen. Het grootste technische voordeel ten opzichte van katoen is de treksterkte: hoeveel kracht de vezel aankan voor hij breekt.

Zoals alle cellulosevezels bestaat hennepvezel vooral uit cellulose (60-70%), maar er zit ook 15 tot 20% hemicellulose in en ongeveer 5% lignine, pectine, vetten en wassen. Hennepvezels zijn uitzonderlijk lang vergeleken met andere natuurlijke vezels.

Vertakte ketens van hemicellulose schuiven tussen de cellulosevezels en vormen samen een verweven netwerk. Dat netwerk van lange vezels versterkt het hennepgaren extra, iets wat je bij katoengaren niet ziet. Daardoor zijn touwen van natuurlijke hennep zo sterk.

Hoe presteert industriële hennep in de praktijk?

Hennep neemt ook meer vocht op en ademt beter dan katoen, en nog veel beter dan synthetische stoffen op basis van aardolie, dankzij de ruimtes in het netwerk van cellulose en hemicellulose. Dat maakt verven makkelijker: hennep heeft minder voor- en nabehandeling nodig dan andere natuurlijke vezels.

Door de vertakte hemicellulose is hennepkoord iets minder slijtvast, maar daardoor krijgt hennep na verloop van tijd ook dat zachte, geborstelde gevoel dat je in veel textiel wilt hebben. Hennep krijgt bovendien een uniek voordeel toegeschreven: de plant is rijk aan niet-psychoactieve cannabinoïden en terpenen, waarvan de antimicrobiële werking goed is vastgelegd.

Hennep rekt nauwelijks uit, en dat maakt het twijnen van hennepdraad lastig, zelfs voor de meest ervaren touwslagers. Maar juist daardoor is hennep gewild waar „rek” de prestaties in de weg zit, zoals bij zeilen en bekleding voor boten.

Wat je moet onthouden

Hennepvezel springt eruit door zijn samenstelling en prestaties, vergeleken met katoen en synthetische stoffen op basis van aardolie. Sterker, duurzamer, beter voor het milieu en veelzijdiger in de industrie: het heeft alles van een textiel met toekomst, met voordelen voor wie het draagt en voor de planeet.