Hoe werkt cannabis tegen pijn? Mechanisme, placebo en mediahype

Cannabis werkt op pijn vooral via het endocannabinoïdesysteem: THC en CBD hebben invloed op dat netwerk, dat meestuurt hoe je pijn en ontsteking ervaart. Patiënten melden echte verlichting, maar de onderzoeken zijn wisselend, en een deel van het effect loopt mogelijk via je brein en je verwachtingen, zeker bij zogeheten nociplastische pijn. Cannabis wordt al duizenden jaren in allerlei culturen gebruikt en krijgt steeds meer aandacht in de medische en therapeutische wereld, van onderzoekers en zorgverleners tot patiënten.

Cannabis en pijn: wat is het verband?

Veel mensen vragen zich af waar medicinale cannabis goed voor is. Een van de grote onderwerpen is chronische pijn: miljoenen mensen wereldwijd hebben er last van, van pijn in spieren en gewrichten tot zenuwpijn, en die pijn goed onder controle krijgen blijft voor de geneeskunde een lastige puzzel.

Daar komt cannabis in beeld: ervaringsverhalen en wetenschappelijke gegevens suggereren dat bepaalde stoffen uit de plant, zoals tetrahydrocannabinol (THC) en cannabidiol (CBD), verschillende soorten pijn kunnen verlichten.

Medicinale cannabis tegen pijn

Veel mensen denken bij cannabis vooral aan de psychoactieve effecten, maar het medische potentieel gaat veel verder dan alleen „stoned worden”.

Medicinale cannabis is een veelbesproken onderwerp in de zorg, met allerlei opties voor de behandeling van chronische pijn en andere klachten. Toppen om te roken, edibles, oliën: er is een breed aanbod aan vormen, elk met een eigen profiel aan cannabinoïden, met THC en CBD voorop.

Bekend is dat cannabinoïden inwerken op het endocannabinoïdesysteem, dat onder meer een sleutelrol speelt bij het regelen van pijn. Die wisselwerking kan invloed hebben op hoe je pijn ervaart en op de ontstekingsreactie van je lichaam, en dat suggereert dat cannabis een nuttig hulpmiddel kan zijn bij chronische pijn.

Wat zegt onderzoek over cannabis en pijn?

Hoe meer belangstelling er is voor het medische potentieel van cannabis, hoe meer onderzoek er komt naar de werking tegen pijn. Overal ter wereld passen landen hun beleid voor medicinale cannabis aan, waardoor patiënten er makkelijker bij kunnen.

Een analyse in JAMA Network Open liet zien dat de media, grote kranten incluis, cannabis vaak neerzetten als behandeling tegen pijn, ook als de conclusies van het onderzoek neutraal of negatief zijn.

Dat roept vragen op over hoe objectief de berichtgeving is: media kijken graag naar het glas dat halfvol is, wat de resultaten ook zeggen.

David Hao, arts en specialist in chronische pijn in het Massachusetts General Hospital, benadrukt dat toekomstig onderzoek naar medicinale cannabis en pijn objectieve, op bewijs gebaseerde resultaten moet opleveren. Dat is nodig zodat zorgverleners en patiënten goed geïnformeerd kunnen beslissen of cannabis bij een behandeling past.

Kortom: medicinale cannabis tegen pijn roept serieuze vragen op over de objectiviteit van de media en over de noodzaak van degelijk onderzoek. Met zoveel mensen die chronische pijn hebben, moeten artsen en wetenschappers het onderwerp serieus nemen en zoeken naar stevig bewijs voor werkzaamheid en veiligheid.

Hoeveel mensen leven met chronische pijn?

Chronische pijn treft een groot deel van de bevolking: ongeveer een op de vijf Amerikanen volgens de Centers for Disease Control and Prevention (CDC), en rond de 11% van de Spanjaarden volgens Spaanse gegevens.

Daarom is het extra belangrijk dat toekomstig onderzoek naar het effect van cannabinoïden op pijn onpartijdig is en zonder vooringenomenheid, zodat patiënten de best mogelijke zorg krijgen.

De rol van je brein bij pijn, en wat dat betekent voor de behandeling

Hoe je brein pijn verwerkt, is een belangrijk onderzoeksgebied, zeker bij aandoeningen waarbij nociplastische pijn de hoofdrol speelt. Anders dan nociceptieve pijn (door schade aan weefsel) en neuropathische pijn (door schade aan zenuwen) ontstaat nociplastische pijn doordat de zintuiglijke routes in de hersenen ontregeld raken.

Fibromyalgie, het prikkelbaredarmsyndroom en spanningshoofdpijn kunnen dit soort pijn geven. Die kan net zo slopend zijn als andere pijn, maar reageert soms slecht op de gewone behandelingen.

Het placebo-effect bij nociplastische pijn

Onderzoek suggereert dat nociplastische pijn extra gevoelig is voor het placebo-effect. Functionele MRI-scans lieten zien dat hersengebieden die met het ervaren en bijsturen van pijn te maken hebben, actief worden als patiënten negatieve gedachten over hun aandoening hebben. Verwachtingen en gedachten kunnen dus flink meetellen in hoeveel pijn je voelt, zeker bij nociplastische pijn.

Placebo als aanknopingspunt voor behandeling?

Volgens deskundigen reageren mensen met nociplastische pijn mogelijk extra sterk op placebo, al moet die hypothese nog verder worden onderzocht. Begrijpen hoe verwachtingen en overtuigingen je pijn beïnvloeden, blijft hoe dan ook de basis voor behandelingen die werken.

Weten dat iets werkt is niet genoeg: je wilt weten waarom

Een behandeling die verlichting geeft, is op korte termijn altijd welkom, maar voor goede zorg op lange termijn moet je de achterliggende mechanismen snappen. Weten dat een behandeling werkt is niet genoeg: je moet weten waarom, om de resultaten op lange termijn te verbeteren.

Welke plek heeft cannabis bij pijn?

Ook al presenteren sommige media cannabis als behandeling tegen pijn, de wetenschappelijke gegevens bevestigen de werkzaamheid nog niet helemaal. Pijnbehandelingen moeten rusten op stevig bewijs en op begrip van de mechanismen, zodat patiënten met chronische en nociplastische pijn de best mogelijke zorg krijgen.

De verschillende vormen van medicinale cannabis

Oliën, tincturen, edibles, verdampers: patiënten kunnen cannabis tegen pijn op verschillende manieren gebruiken. En door de vele soorten en cannabinoïdeprofielen is er een aanpak op maat mogelijk voor wat iemand nodig heeft.

Wat je moet onthouden

Cannabis kan mogelijk een belangrijke rol spelen bij het behandelen van pijn en verlichting geven aan mensen met slopende chronische klachten. Maar het onderzoek loopt nog, en er zijn meer klinische studies nodig om echt te weten hoe ver de werking tegen pijn reikt.