Is wiet een downer of een upper? Waarom het allebei een beetje is

Wiet is geen echte downer en ook geen echte upper: het heeft eigenschappen van allebei, en bij hoge doses soms zelfs iets van een hallucinogeen. Vaak werkt het ontspannend en rustgevend zoals een depressivum, maar het kan je net zo goed opgewekt, creatief en euforisch maken. Welke kant het opgaat, hangt af van de soort, de dosis en vooral van jouw lijf.

Hieronder zetten we de eigenschappen van wiet en wat het met je lichaam doet op een rij, zodat je snapt waarom dat debat nooit helemaal stilvalt.

Wat is een depressivum (downer)?

Middelen die we depressiva noemen, werken ontspannend, kalmerend en soms zelfs verdovend. Ze kunnen de hersenactiviteit omlaag brengen en worden voorgeschreven bij problemen als angst, spierkrampen, slapeloosheid en epileptische aanvallen.

De bekendste zijn de benzodiazepinen, die vaak worden voorgeschreven tegen onder meer angst en slapeloosheid. Daarnaast heb je de barbituraten, die sterk verdovend werken (ook sommige antipsychotica hebben een sterk sederend effect).

Vergeet ook alcohol niet: een van de bekendste downers, met veel van de typische bijwerkingen van deze groep: geheugenverlies, een tragere reactietijd, een kalmerend effect en een dubbele tong.

Maar als we het over de zwaarste depressiva hebben, moeten we de opioïden noemen. Die werken op de opioïdreceptoren in je hersenen en worden gebruikt bij narcose en tegen pijn. Sommige zijn gewoon op recept bij de apotheek te krijgen, zoals oxycodon of fentanyl, en die zijn zeer verslavend.

Dat is meteen het grote risico van deze middelen: alcohol, opioïden en benzodiazepinen zijn meestal sterk verslavend, en van gebruik naar misbruik is een kleine stap.

Wat is een stimulerend middel (upper)?

Stimulerende middelen geven je meer energie en maken je alerter, wat een opgewekte, euforische stemming kan geven. Alleen houdt dat effect niet eeuwig aan, en na afloop kan je stemming juist een flinke dip maken.

Bekende voorbeelden zijn cocaïne, methamfetamine, Ritalin en de cafeïne in je koffie. Het probleem met deze middelen is dat je er snel aan gewend raakt en dat je kunt ‘crashen’ als het effect uitgewerkt is.

Ritalin en Adderall worden voorgeschreven bij aandachtsstoornissen zoals ADD en ADHD, maar ook daar is het risico op misbruik en afhankelijkheid reëel.

Wat doet wiet in je hersenen?

Nu je weet wat een downer en een upper is, is het tijd voor de vraag wat voor middel wiet nou eigenlijk is. Om te beginnen kan wiet een aantal van de effecten geven die je van depressiva kent: een ontspannen, rustig gevoel en verlichting van pijn en angst. Ook melden veel mensen dat wiet voor het slapengaan helpt om in slaap te vallen en slapeloosheid tegengaat. Juist om dat kalmerende, rustgevende effect vinden veel mensen cannabis fijn.

Je moet er wel rekening mee houden dat gebruik ook nadelen kan hebben, zoals kortetermijngeheugenverlies, luiheid en bij sommige mensen minder motivatie.

Toch kijken anderen er heel anders tegenaan.

Kan wiet ook stimulerend werken?

Cannabis staat erom bekend dat het je humeur kan opkrikken, je creatiever kan maken en euforie kan geven. Veel mensen merken dat hun zintuigen scherper worden en dat seks en intimiteit intenser voelen. Er zijn genoeg mensen die het juist als een energieboost zien, omdat alledaagse klusjes er ineens een stuk leuker en spannender van worden.

Maar sommige effecten van wiet zijn minder leuk. Bij sommige mensen kan het zorgen voor:

• angst
• paranoia
• paniek
• schrik
• een snellere hartslag
• moeite met inslapen omdat je hoofd blijft malen.
• En tot op zekere hoogte kan het ook een ‘crash’ geven, een soort ‘wietkater’.

Dus… wat doet wiet nou met je hoofd?

Meestal geeft wiet niet dezelfde dissociatieve, realiteitsvervormende effecten als hallucinogenen, maar soms gebeurt dat wel. Neem je een te hoge dosis, zeker via edibles, dan kun je iets ervaren dat op een hallucinogeen lijkt: je tijdsbesef raakt in de war, je komt in een soort droomtoestand en je merkt misschien dat je grip op de werkelijkheid wat losser zit.

Kortom: je kunt wiet moeilijk in het hokje stimulerend, verdovend of hallucinogeen stoppen. Het lijkt een categorie apart, met iets van alle drie. En de effecten hangen niet alleen af van de soort die je rookt, maar ook van je lichaam en hoe dat op de stof reageert.

Zo kan de ene gebruiker van een bepaalde soort juist lekker opgewekt worden, terwijl een ander van precies dezelfde top rustig en ontspannen wordt. En weer iemand anders voelt zich van dezelfde soort niet opgewekt en niet relaxed, maar vooral angstig en paranoïde, of krijgt alleen een vreetkick, of een ander effect dat bij blowen hoort.