Wiet en je spijsvertering: wat doet cannabis met je maag en darmen?

Wiet werkt in op je spijsvertering omdat de cannabinoïden zich binden aan receptoren die door je hele maag-darmkanaal zitten. Zo kunnen ze invloed hebben op je eetlust, je darmbewegingen, je maagzuur en hoe je pijn voelt. Bij de een pakt dat gunstig uit; bij de ander, vooral bij zwaar en langdurig gebruik, zorgt het juist voor gedoe.

Die cannabinoïden, waaronder tetrahydrocannabinol (THC) en cannabidiol (CBD), hechten zich aan de receptoren van het endocannabinoïde systeem, dat door je hele lijf zit, ook in je spijsverteringsstelsel. Ze kunnen onder meer je eetlust beïnvloeden, de motiliteit van je darmen (hoe ze bewegen), de aanmaak van maagsap en hoe je pijn ervaart.

Hoe het endocannabinoïde systeem in je maag en darmen werd ontdekt

De belangrijkste taak van je maag-darmstelsel is eten verteren. Via een hele reeks nauwkeurige stappen in je spijsverteringskanaal wordt voedsel omgezet in de energie die je nodig hebt om te leven. Dat is een van de basisprincipes van de dierlijke biologie, en het endocannabinoïde systeem (ECS) zit tot over zijn oren in de regeling van dat proces.

De eerste sporen van het ECS in het spijsverteringsstelsel

Het eerste bericht over het ECS in het maag-darmstelsel van zoogdieren dateert van 1995. Een Israëlisch onderzoeksteam onder leiding van Raphael Mechoulam, de man die eerder THC had ontdekt, isoleerde toen een endocannabinoïde, 2-arachidonoylglycerol (2-AG), uit de darm van een hond.

Een ander endocannabinoïde, anandamide, werd later gevonden in de darm van de muis. Daarna zijn er in elk deel van het spijsverteringsstelsel van zoogdieren onderdelen van het ECS aangetroffen.

Waar zitten de cannabinoïdereceptoren in je darmen?

CB1-receptoren zitten zo’n beetje overal, vooral in de maag en de dikke darm, het laatste stuk van je darmkanaal. Daar zitten ze vooral in de epitheelcellen, de cellen die de darmwand bekleden. Je vindt CB1 ook op de zenuwcellen die je spijsvertering aansturen, zeker die van het enterisch zenuwstelsel, het eigen zenuwnetwerk van je darmen.

CB2-receptoren zitten ook in het enterisch zenuwstelsel, maar je vindt ze vooral op de immuuncellen in je maag-darmkanaal.

De enzymen die cannabinoïden aanmaken en weer afbreken zitten eveneens door het hele spijsverteringskanaal. Je vindt er ook palmitoylethanolamide (PEA), oleoylethanolamide (OEA) en andere vergelijkbare stoffen.

Die moleculen werken niet rechtstreeks op de CB1- of CB2-receptoren, maar ze gedragen zich wel een beetje als endocannabinoïden en spelen een belangrijke rol in je spijsvertering, vooral bij het remmen van ontstekingen.

Het endocannabinoïde systeem en het evenwicht in je spijsvertering

Kan cannabis reflux tegengaan?

Als je eten fijngekauwd is, gaat het door je slokdarm naar je maag, langs de sluitspier van de slokdarm. Als die sluitspier ontspant, is dat een van de belangrijkste oorzaken van reflux, een kwaal waar in westerse landen zo’n 20 % van de volwassenen minstens één keer per maand last van heeft.

In een klinische studie uit 2009 zorgde een dagelijkse dosis van 10 of 20 milligram tetrahydrocannabinol (THC) ervoor dat die sluitspier minder vaak ontspande. Dat wijst op een mogelijke verlichting van refluxklachten. Proeven bij dieren laten zien dat dit effect vooral via de CB1-receptoren loopt.

Wiet en de bescherming van je maag

In je maag maakt zoutzuur, afgescheiden door cellen in de maagwand, het eten nog kleiner. Maak je te veel of te weinig zoutzuur aan, dan krijg je het bekende „zuur”, en in ernstige gevallen kan dat uitlopen op een maagontsteking of maagzweren (beschadigingen van de maagwand).

Nog voordat de cannabinoïdereceptoren ontdekt waren, zagen onderzoekers al dat THC bij ratten met maagzweren door ontstekingsremmers de aanmaak van maagsap verminderde, en ook het ontstaan van zweren. Dat wijst op een beschermend effect van cannabinoïden op de maag.

En het ECS beschermt niet alleen tegen zweren door medicijnen. In 2003 werd ontdekt dat het activeren van de CB1-receptor de maagsapproductie kon remmen die door het choleragif op gang komt.

Vertraagt cannabis het legen van je maag?

Als de CB1-receptor in de maag geactiveerd wordt, kan dat ook de maaglediging vertragen. Goed om in je achterhoofd te houden bij gastroparese, een chronische aandoening waarbij de maag gedeeltelijk verlamd is.

Bij mensen met gastroparese loopt de maag langzamer leeg, wat kan zorgen voor minder eetlust, misselijkheid en overgeven. Er bestaat op dit moment geen specifieke behandeling voor, maar medicijnen die de werking van cannabinoïden tegengaan zouden een interessante piste kunnen zijn.

Wiet en je darmbewegingen: het effect op de motiliteit

Vanuit de maag moet je eten door je hele darmkanaal, zodat voedingsstoffen worden opgenomen en afval wordt afgevoerd. Dat gaat via peristaltiek, een beweging van de darmwand: een reeks samentrekkingen en ontspanningen die het eten van de twaalfvingerige darm naar de dikke darm duwen.

Een van de motiliteitsstoornissen is hypermotiliteit, een darm die te snel gaat. Dat kan leiden tot slechte opname van voedsel en tot aandoeningen als het prikkelbaredarmsyndroom (PDS). De darmbewegingen worden direct aangestuurd door het enterisch zenuwstelsel, een zenuwnetwerk dat op zichzelf werkt en dat ook door het ECS wordt geregeld.

In 1978 werd aangetoond dat THC de darmbewegingen bij cavia’s kon afremmen. Dertig jaar later bleek dat cannabidiol (CBD), een cannabinoïde waar je niet high van wordt, in het lab ook hypermotiliteit door ontstekingen kon verminderen.

Deze fytocannabinoïden werken, net als endocannabinoïden en synthetische cannabinoïden, vooral door de CB1-receptoren in het enterisch zenuwstelsel te prikkelen. Eenmaal geactiveerd zorgt CB1 dat de darmzenuwen minder acetylcholine (een neurotransmitter) loslaten, waardoor de darm minder samentrekt en dus trager beweegt.

Niet zo gek dus dat het „Handbook of Experimental Pharmacology”, een gezaghebbende boekenreeks in de farmacologie, de CB1-receptoren de fysiologische „remmen” van het spijsverteringsstelsel noemt.

De schaduwkant: wat zwaar blowen met je spijsvertering kan doen

Cannabis-hyperemesissyndroom

Het cannabis-hyperemesissyndroom (CHS) zorgt voor aanvallen van overgeven en een dwangmatige drang om heet te douchen of in bad te gaan, om de misselijkheid en de braakneiging te dempen. Het treft meestal mensen die al jarenlang veel blowen.

Wie hiermee te maken krijgt, gaat meestal naar de dokter voor acuut overgeven en misselijkheid na een periode van zwaar en langdurig gebruik. Uit casestudy’s is geconcludeerd dat cannabis de boosdoener is.

Het is een omstreden en weinig onderzochte aandoening, maar de eerste publicaties telden al ruim twee dozijn gevallen waarin cannabis als hoofdoorzaak werd aangewezen. De meeste van die verslagen verklaren niet hoe dit tegenstrijdige bijeffect van langdurig en overmatig gebruik precies werkt.

Minstens één studie suggereert wel dat het syndroom kan komen door het effect van THC op de darmbewegingen, met een vertraagde maaglediging als gevolg.

Acute alvleesklierontsteking door cannabis

Naast CHS is cannabis ook in verband gebracht met een handvol gevallen van acute pancreatitis, maar dat verband is zwak en bij de meeste gevallen ging het om mensen die ook jarenlang flink tabak rookten.

Er zijn ongeveer 18 verslagen van mensen met acute pancreatitis (een ontsteking van de alvleesklier) waarbij werd geconcludeerd dat hun toestand uiteindelijk kwam door overmatig cannabisgebruik in de periode voordat ze hulp zochten.

In een van die gevallen werd de patiënt een paar weken gevolgd, en zijn toestand werd telkens slechter als hij wiet rookte die zijn vrienden stiekem het ziekenhuis in smokkelden.

Cannabis lijkt dus op zijn minst een rol te spelen bij het ontstaan van acute pancreatitis. Maar het kan ook zijn dat deze mensen al een aandoening hadden die door het blowen verergerde, of dat het effect afhangt van de dosis of van andere signaalstoffen.

Wat onderzoek zegt over anandamide en pancreatitis

Een recente studie naar anandamide bij pancreatitis liet zien dat anandamide de ernst van de ontsteking zowel kan verminderen als verergeren, afhankelijk van of het vóór of na ceruleïne werd toegediend.

Ceruleïne is een decapeptide waarvan bekend is dat het invloed heeft op de darmbewegingen en de afscheiding van verteringssappen; het wordt ook gebruikt om bij proefdieren pancreatitis op te wekken.

Wiet en je spijsvertering: wat je moet onthouden

Cannabis heeft een aantal mogelijke voordelen, maar kan ook negatieve effecten hebben op je maag-darmkanaal, vooral bij mensen die al lang en veel gebruiken. Aandoeningen als het cannabis-hyperemesissyndroom en acute pancreatitis worden in verband gebracht met overmatig en langdurig gebruik.

Blow je, en zeker als je al lang dagelijks rookt, hou die mogelijke effecten dan in je achterhoofd en stap naar je huisarts als je klachten hebt die je niet vertrouwt.