Marihuana przy chorobie Crohna i WZJG: co mówią badania

Nieswoiste choroby zapalne jelit (NChZJ), czyli choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego, dotykają milionów ludzi na świecie i dają mocno uciążliwe objawy: ból brzucha, przewlekłą biegunkę, spadek wagi. Badania sugerują, że kannabinoidy mogą łagodzić część tych objawów, a pacjenci często zgłaszają mniejszy ból, ale dowody wciąż są wstępne.

Standardowe leczenie NChZJ opiera się zwykle na lekach immunosupresyjnych i przeciwzapalnych, które potrafią mieć poważne skutki uboczne. Dlatego medyczna marihuana wyrasta na obiecującą opcję wspierającą łagodzenie objawów, a nie zamiennik terapii.

Objawy i przyczyny nieswoistych chorób zapalnych jelit

NChZJ atakują przewód pokarmowy, przede wszystkim jelita. Najczęstsze objawy to przewlekła biegunka, ból i skurcze brzucha, niezamierzona utrata wagi, zmęczenie i gorączka. Nie każdy z diagnozą ma jednak wszystkie te objawy naraz.

Najczęstsze objawy NChZJ:

1. Przewlekła biegunka: jeden z najczęstszych objawów, potrafi się ciągnąć i mocno osłabiać.
2. Ból i skurcze brzucha: bolesne odczucia w jamie brzusznej o różnym natężeniu.
3. Niezamierzona utrata wagi: przez gorsze wchłanianie składników odżywczych i brak apetytu.
4. Zmęczenie: ciągłe poczucie wyczerpania, które nie mija po odpoczynku.
5. Gorączka: w części przypadków NChZJ powoduje też gorączkę.

Skąd się biorą NChZJ:

Dokładna przyczyna nie jest znana, ale większość lekarzy zgadza się, że duże znaczenie mają geny. Dieta i styl życia są kluczowe w kontrolowaniu objawów, choć trwa dyskusja, czy same w sobie przyczyniają się do wystąpienia choroby. NChZJ to stan zapalny, więc jednym z czynników może być też zaburzone działanie układu odpornościowego.

Marihuana w leczeniu nieswoistych chorób zapalnych jelit

Badania sugerują, że konopie, a zwłaszcza THC i CBD, mogą działać przeciwzapalnie. Te związki współpracują z układem endokannabinoidowym, który ma mnóstwo receptorów w komórkach odpornościowych i reguluje ich pracę. Część badaczy uważa, że NChZJ może mieć związek z zaburzeniami tego układu, a to czyni z konopi potencjalną opcję terapeutyczną.

Pomysł na stosowanie marihuany przy NChZJ opiera się na tym, że może ona zmniejszać stan zapalny i regulować odpowiedź odpornościową. Ten kierunek jest badany coraz szerzej, bo w części badań i obserwacji klinicznych widać obiecujące wyniki.

Kannabinoidy z zewnątrz i własne organizmu a stan zapalny jelit

Liczne badania wskazują, że układ endokannabinoidowy odgrywa ważną rolę w regulacji stanu zapalnego jelit. Na zapalenie żołądka i jelit mogą wpływać zarówno endokannabinoidy (wytwarzane przez organizm), jak i kannabinoidy egzogenne (dostarczane z zewnątrz, np. z rośliny), co otwiera drogę do terapeutycznego użycia tych drugich.

Receptory CB i zapalenie jelita u myszy: badanie z 2004 roku

W badaniu z 2004 roku naukowcy sprawdzali rolę receptorów CB u myszy z wywołanym zapaleniem jelita grubego. U myszy bez receptora CB1 stan zapalny był cięższy.

Myszy, którym podano antagonistę receptorów CB (związek, który je blokuje), miały objawy podobne do tych bez receptorów. Z kolei myszy, które dostały agonistę CB (związek, który je pobudza), były lepiej chronione przed wywołanym zapaleniem. To sugeruje, że wzmocnienie sygnalizacji endokannabinoidowej może pomagać przy zapaleniu jelita, przynajmniej u myszy.

Badanie z 2014 roku: inhibitory FAAH i zapalenie jelita u gryzoni

W innym badaniu na gryzoniach, z 2014 roku, myszom z zapaleniem jelita wywołanym TNBS podawano inhibitor FAAH o nazwie PF-3845. Inhibitor zmniejszył zapalenie i wykazał działanie przeciwzapalne, powiązane ze zmianą poziomu niektórych biolipidów.

Podobnie dobre wyniki dały inhibitory MAGL. FAAH to enzym, który rozkłada anandamid, a MAGL rozkłada 2-AG. Anandamid i 2-AG to dwa endokannabinoidy, czyli kannabinoidy wytwarzane przez sam organizm.

Gdzie w tym wszystkim jest CBD?

Badania sugerują, że podniesienie poziomu endokannabinoidów może chronić przed zapaleniem jelita albo spowalniać jego rozwój. Według części prac CBD działa jak inhibitor FAAH, co pokazuje, jak kannabinoid z rośliny może wpływać na układ endokannabinoidowy w pożądanym kierunku.

Podsumowanie

Literatura naukowa wskazuje na związek między układem endokannabinoidowym a stanem zapalnym przewodu pokarmowego. Opisane badania, głównie na zwierzętach, sugerują, że wpływanie na ten układ endokannabinoidami i kannabinoidami z zewnątrz może otworzyć nowe drogi leczenia NChZJ. Potencjał jest, ale to wciąż etap badań.

Badania kliniczne nad marihuaną i NChZJ

Konopie są stosowane w medycynie od wieków, a jednym z ich pierwszych zastosowań w Europie było łagodzenie bólu brzucha przy cholerze. To zasługa dr. Williama Brooke'a O'Shaughnessy'ego, który przywiózł tę wiedzę z Indii.

Po blisko stu latach prohibicji współczesna nauka zaczyna nadrabiać zaległości, a przybywa danych sugerujących, że konopie mogą pomagać przy niektórych objawach nieswoistych chorób zapalnych jelit.

Jak pacjenci z NChZJ używają marihuany

W ankiecie wśród 292 pacjentów z NChZJ prawie 52% przyznało, że przynajmniej raz sięgnęło po marihuanę, żeby opanować objawy. Z tego 16,4% używało jej konkretnie w celach medycznych, głównie na ból brzucha. Wynika z tego, że spora część chorych leczy się konopiami na własną rękę.

W innym badaniu kohortowym przepytano 313 pacjentów z NChZJ. 17,6% z nich używało marihuany na objawy choroby.

Ci pacjenci zgłaszali wyraźną poprawę przy bólu brzucha (83,9%), skurczach brzucha (76,8%), bólu stawów (48,2%) i biegunce (28,6%). Zauważono jednak także większe ryzyko operacji u osób, które używały marihuany przez sześć miesięcy lub dłużej.

Badania obserwacyjne i próby kliniczne

W piśmie Izraelskiego Stowarzyszenia Medycznego opublikowano badanie obserwacyjne na 30 pacjentach z chorobą Leśniowskiego-Crohna, jedną z postaci NChZJ. U 21 z nich po leczeniu konopiami nastąpiła wyraźna poprawa, a zapotrzebowanie na inne leki mocno spadło. W przeciwieństwie do badania kohortowego badacze zauważyli tu mniej operacji u osób stosujących marihuanę.

W 2013 roku w czasopiśmie Clinical Gastroenterology and Hepatology ukazała się pierwsza randomizowana próba kliniczna z placebo, która badała działanie THC u pacjentów z chorobą Leśniowskiego-Crohna.

Wzięło w niej udział 21 pacjentów, u których nie zadziałały standardowe terapie: sterydy, immunomodulatory ani leki anty-TNF-α. Grupa konopna paliła dwa razy dziennie skręty zawierające po 115 mg THC, a grupa placebo dostawała susz konopny bez THC.

Obiecujące wyniki

Pełną remisję osiągnęło 5 z 11 osób w grupie konopnej i tylko 1 z 10 w grupie placebo. Do tego trzech pacjentów z grupy konopnej zdołało ograniczyć sterydy. Wyniki sugerują, że THC ma spory potencjał przy chorobie Leśniowskiego-Crohna, ale sami autorzy podkreślają, że trzeba to potwierdzić w badaniach na większych grupach.

Podsumowanie

Coraz więcej danych sugeruje, że konopie mogą łagodzić niektóre objawy NChZJ. Pierwsze badania są obiecujące, ale potrzeba dalszych, żeby w pełni zrozumieć ten potencjał i ustalić bezpieczne, skuteczne zasady leczenia. Zanim cokolwiek zmienisz w terapii, pogadaj ze swoim gastroenterologiem.