Marihuana a układ pokarmowy: co THC robi z żołądkiem i jelitami

Marihuana działa na układ pokarmowy, bo w żołądku i jelitach siedzi pełno receptorów układu endokannabinoidowego. THC i CBD mogą wpływać na apetyt, perystaltykę jelit, wydzielanie soku żołądkowego i odczuwanie bólu. Jednym to pomaga, innym robi problemy, zwłaszcza przy intensywnym, wieloletnim jaraniu.

Kannabinoidy, czyli związki takie jak tetrahydrokannabinol (THC) i kannabidiol (CBD), łączą się z receptorami układu endokannabinoidowego, który rozciąga się po całym ciele, także po przewodzie pokarmowym. Stąd ich wpływ na apetyt, ruchy jelit, wydzielanie w żołądku, odczuwanie bólu i parę innych rzeczy.

Jak odkryto układ endokannabinoidowy w przewodzie pokarmowym?

Główna robota układu pokarmowego to trawienie. Krok po kroku jedzenie zamienia się w przewodzie pokarmowym w energię, z której ciało korzysta przy wszystkim, co robi. To jedna z podstaw biologii zwierząt, a układ endokannabinoidowy (w skrócie ECS) siedzi w regulacji tego procesu po uszy.

Pierwsze ślady ECS w jelitach

Pierwszy raport o ECS w przewodzie pokarmowym ssaków pochodzi z 1995 roku. Izraelscy naukowcy pod wodzą Raphaela Mechoulama, tego samego, który jako pierwszy zidentyfikował THC, wyizolowali wtedy z psiego jelita endokannabinoid 2-arachidonoiloglicerol (2-AG).

Drugi endokannabinoid, anandamid, znaleziono później w jelicie myszy. Potem elementy ECS wykryto w każdym odcinku przewodu pokarmowego ssaków.

Gdzie w przewodzie pokarmowym są receptory kannabinoidowe?

Receptory CB1 są praktycznie wszędzie, a najwięcej ich w żołądku i w okrężnicy, czyli końcowym odcinku jelita. Siedzą głównie w komórkach nabłonka, tych, które wyściełają ścianę jelita. CB1 znajdziesz też w neuronach sterujących pracą przewodu pokarmowego, zwłaszcza w jelitowym układzie nerwowym.

Receptory CB2 też są w jelitowym układzie nerwowym, ale przede wszystkim w komórkach odpornościowych przewodu pokarmowego.

W całym przewodzie pokarmowym są też enzymy, które produkują i rozkładają kannabinoidy. Do tego palmitoiloetanoloamid (PEA), oleoiloetanoloamid (OEA) i podobne związki.

Te cząsteczki nie działają bezpośrednio na receptory CB1 ani CB2, ale zachowują się podobnie do endokannabinoidów i grają ważną rolę w przewodzie pokarmowym, zwłaszcza w hamowaniu stanów zapalnych.

Układ endokannabinoidowy a równowaga w przewodzie pokarmowym

THC a refluks żołądkowo-przełykowy

Pogryzione jedzenie wędruje przełykiem do żołądka, przechodząc przez zwieracz przełyku. Kiedy ten zwieracz się rozluźnia, kwas cofa się do góry: to jedna z głównych przyczyn refluksu żołądkowo-przełykowego. W krajach zachodnich ma go mniej więcej 20% dorosłych, przynajmniej raz w miesiącu.

W badaniu klinicznym z 2009 roku codzienne podawanie 10 lub 20 miligramów THC zmniejszało liczbę rozluźnień zwieracza przełyku, co sugeruje, że może łagodzić objawy refluksu. Doświadczenia na zwierzętach pokazały, że odpowiada za to głównie aktywacja receptorów CB1.

Czy marihuana chroni żołądek?

W żołądku jedzenie rozdrabnia dalej kwas solny, który wydzielają komórki ściany żołądka. Kiedy kwasu jest za dużo, pojawia się zgaga, a w cięższych przypadkach zapalenie błony śluzowej żołądka albo wrzody (uszkodzenia ściany żołądka).

Zanim jeszcze odkryto receptory kannabinoidowe, zauważono, że THC podawane szczurom z wrzodami wywołanymi lekami przeciwzapalnymi zmniejszało wydzielanie soku żołądkowego i ograniczało powstawanie wrzodów. To wskazywało na ochronne działanie kannabinoidów na żołądek, przynajmniej u gryzoni.

ECS to nie tylko ochrona przed wrzodami po lekach. W 2003 roku odkryto, że aktywacja receptora CB1 może zmniejszać wydzielanie w żołądku wywołane toksyną cholery.

Marihuana a opróżnianie żołądka

Aktywacja receptora CB1 w żołądku może też spowalniać jego opróżnianie. Warto o tym pamiętać przy gastroparezie, przewlekłej chorobie, w której żołądek jest częściowo sparaliżowany.

U osób z gastroparezą żołądek opróżnia się wolniej, co daje brak apetytu, mdłości i wymioty. Na razie nie ma na to konkretnego lekarstwa, ale jedną z badanych dróg są leki, które działają odwrotnie niż kannabinoidy, czyli blokują ich działanie.

Jak marihuana wpływa na perystaltykę jelit?

Z żołądka jedzenie musi przejść przez całe jelito: składniki odżywcze się wchłaniają, a resztki idą dalej do wyjścia. Załatwia to perystaltyka, czyli seria skurczów i rozkurczów ściany jelita, które pchają treść od dwunastnicy do okrężnicy.

Jednym z zaburzeń jest nadmierna ruchliwość jelit. Może prowadzić do słabego wchłaniania jedzenia i do chorób takich jak zespół jelita drażliwego (IBS). Ruchami jelit steruje bezpośrednio jelitowy układ nerwowy, sieć neuronów, która działa sama, ale też pod kontrolą ECS.

W 1978 roku wykazano, że THC zmniejsza ruchliwość jelit u świnek morskich. Trzydzieści lat później okazało się, że kannabidiol (CBD), kannabinoid bez działania psychoaktywnego, też potrafi hamować nadmierną ruchliwość jelit wywołaną stanem zapalnym.

Te fitokannabinoidy, podobnie jak endokannabinoidy i syntetyczne kannabinoidy, działają głównie przez pobudzanie receptorów CB1 w jelitowym układzie nerwowym. Aktywny CB1 zmniejsza wydzielanie acetylocholiny (neuroprzekaźnika) przez nerwy jelitowe, przez co jelito kurczy się słabiej, a perystaltyka zwalnia.

Nic dziwnego, że w „Handbook of Experimental Pharmacology”, jednej z najbardziej cenionych serii wydawniczych z farmakologii, receptory CB1 nazwano fizjologicznymi „hamulcami” przewodu pokarmowego.

Negatywne skutki marihuany dla układu pokarmowego

Zespół hiperemezy kannabinoidowej

Zespół hiperemezy kannabinoidowej (CHS) to stan, w którym wymioty wracają cyklicznie, a człowiek ma przymus brania gorących kąpieli, żeby choć trochę opanować mdłości i odruch wymiotny. Dotyka zwykle osób, które przez wiele lat jarały dużo.

Chorzy zgłaszają się do lekarza z ostrymi wymiotami i mdłościami po okresie intensywnego, długotrwałego palenia. Na podstawie opisów przypadków uznano, że to marihuana jest przyczyną.

To kontrowersyjna i słabo zbadana choroba, ale już pierwsze opisy obejmowały ponad dwa tuziny przypadków, w których główną przyczyną była marihuana. Większość z nich nie wyjaśniała mechanizmu tego paradoksalnego skutku ubocznego długiego i ciężkiego palenia.

Przynajmniej jedno badanie sugeruje jednak, że zespół może wynikać z wpływu THC na ruchliwość przewodu pokarmowego, co może opóźniać opróżnianie żołądka.

Ostre zapalenie trzustki a marihuana

Poza hiperemezą marihuanę łączy się też z kilkoma przypadkami ostrego zapalenia trzustki. Ten związek jest jednak słaby, a w większości opisanych przypadków chodziło o osoby, które od lat paliły też dużo tytoniu.

Jest około 18 opisów osób z ostrym zapaleniem trzustki, u których uznano, że stan wynikał w ostatecznym rozrachunku z intensywnego palenia marihuany w okresie przed zgłoszeniem się do lekarza.

W jednym przypadku pacjenta obserwowano przez kilka tygodni i za każdym razem, gdy zapalił, jego stan się pogarszał. Zioło szmuglowali mu do szpitala kumple.

Wygląda na to, że marihuana ma przynajmniej jakiś udział w ostrym zapaleniu trzustki. Możliwe jednak, że ci ludzie mieli wcześniej jakąś chorobę, którą palenie tylko pogorszyło, albo że efekt zależy od dawki lub od innych cząsteczek sygnałowych.

Anandamid a zapalenie trzustki: co pokazują badania

Niedawne badanie poziomu anandamidu przy zapaleniu trzustki wykazało, że anandamid może zarówno łagodzić, jak i nasilać zapalenie, zależnie od tego, czy podano go przed, czy po podaniu ceruleiny.

Ceruleina to dekapeptyd, który wpływa na ruchliwość jelit i wydzielanie płynów; w badaniach na zwierzętach używa się jej do wywoływania zapalenia trzustki.

Podsumowanie: co marihuana robi z układem pokarmowym

Marihuana ma kilka potencjalnych plusów, ale może też szkodzić przewodowi pokarmowemu, zwłaszcza u osób, które palą regularnie od lat. Hiperemezę kannabinoidową i ostre zapalenie trzustki łączy się właśnie z długotrwałym i intensywnym używaniem.

Jeśli palisz często i od dawna, miej te skutki z tyłu głowy, a kiedy pojawią się niepokojące objawy, idź do lekarza.