Cannabis en gynaecologie: wat de plant mogelijk kan doen, en wat we nog niet weten

In de gynaecologie wordt medicinale cannabis, vooral CBD, onderzocht bij menstruatiepijn, endometriose, PCOS, PMDD en overgangsklachten. De eerste studies en ervaringen van patiënten zijn hoopgevend, maar het bewijs is nog beperkt en veel staat nog in de kinderschoenen. De plant wordt al eeuwenlang in allerlei culturen gebruikt tegen pijn en andere klachten, en krijgt nu meer erkenning om wat ze mogelijk voor de gezondheid van vrouwen kan doen.

Van het verlichten van menstruatiepijn en het omgaan met endometriose tot vulvodynie en overgangsklachten: cannabis kan een interessante optie zijn naast de gangbare behandelingen, niet in plaats daarvan.

Waar wordt cannabisolie in de gynaecologie voor gebruikt?

De moderne geneeskunde heeft medicinale cannabis in heel wat richtingen zien gaan. Van chronische pijn, MS, alzheimer en glaucoom tot epilepsie, hiv en ALS: bij sommige patiënten blijkt cannabis een nuttig hulpmiddel, al verschilt de sterkte van het bewijs per aandoening flink.

De laatste tijd laten onderzoek naar en toepassingen van CBD veelbelovende resultaten zien bij gynaecologische klachten en aandoeningen, vooral in gevallen waar de gewone geneeskunde niet werkt.

De oude geschiedenis van wiet als medicijn bij vrouwelijke voortplantingsklachten

Vroegere beschavingen wisten heel goed wat cannabis deed en dat de plant klachten van het vrouwelijke voortplantingsstelsel kon verlichten. Cannabis werd gebruikt bij menstruatieproblemen, tegen pijn en om de bevalling makkelijker te maken, maar ook bij baarmoedertumoren of gonorroe.

Hennepolie werd op de huid aangebracht tegen pijn tijdens de bevalling, en cannabistoppen werden verbrand om de „heilzame” rook in te ademen. Die gebruiken zijn vastgelegd in allerlei culturen, van China tot de Sumeriërs en Egyptenaren, en later in het Midden-Oosten en de Arabische wereld.

In het vroegmiddeleeuwse Europa bleef cannabis in de geneeskunde in gebruik, en kwamen er toepassingen bij voor pijnlijke, gezwollen borsten en klachten aan de baarmoeder.

Lichaam en gezondheid: cannabis in de kruidengeneeskunde

In de oudheid werd wiet in de kruidengeneeskunde veel gebruikt, vaak gemengd met andere kruiden of met dingen als honing om het gewenste effect te krijgen.

Oude culturen waardeerden cannabis bij klachten van het vrouwelijke voortplantingsstelsel. Ze konden niet verklaren hoe het werkte, maar ze zagen naar eigen zeggen gunstige effecten bij baarmoederklachten, bij de overgang en zelfs om miskramen te voorkomen: dat laatste is een oud geloof zonder wetenschappelijke onderbouwing.

Vooruitgang in het gebruik van cannabis in de gynaecologie

In de achttiende en negentiende eeuw maakte de geneeskunde grote stappen. Artsen met meer kennis van de anatomie gingen onderzoeken en gedetailleerder beschrijven hoe cannabis kon helpen bij dysmenorroe (menstruatiekrampen), menorragie (hevig menstrueel bloedverlies) en heftige misselijkheid en overgeven tijdens de zwangerschap (tegenwoordig wordt cannabis in de zwangerschap juist afgeraden).

Klinische studies: wat doet cannabisolie bij vrouwelijke voortplantingsklachten?

Nu de wetenschap en de farmaceutische industrie meer interesse hebben in de mogelijke toepassingen en werking van cannabis, zijn er preklinische en klinische studies gedaan om de resultaten van behandelingen te meten en te vergelijken. Die studies moeten laten zien in hoeverre je op cannabisproducten kunt vertrouwen bij klachten van het vrouwelijke voortplantingsstelsel, zodat er meer bewustzijn komt en de behandeling beter wordt.

CBD bij endometriose

Behandelingen in de gynaecologie hebben vaak niet het gewenste effect, geven bijwerkingen of helpen maar heel kort. Cannabis lijkt een veelbelovende optie, vooral bij endometriose.

Patiënten melden dat CBD helpt bij klachten als bekkenpijn, en in laboratoriumonderzoek remde CBD ook de decidualisatie van stromacellen uit het baarmoederslijmvlies (een stap in hoe dat weefsel zich ontwikkelt). Omdat ongeveer 10% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd endometriose heeft, zou die ontdekking veel kunnen betekenen voor de behandeling van zo’n 200 miljoen vrouwen wereldwijd, als het in mensen bevestigd wordt.

Cannabis in de gynaecologie vandaag

Cannabis wordt ook op kleine schaal gebruikt bij andere pijnlijke klachten, zoals bekkenpijn en overgangsklachten. Maar dat zijn nog maar de eerste pogingen om te herhalen wat oude culturen deden, en dan nu met de wetenschappelijke en farmaceutische onderbouwing die toen ontbrak.

We staan nog maar aan het begin van cannabis in de gynaecologie, en er is nog veel onderzoek en klinisch testen nodig. Met kleine stappen beginnen we de gezondheid van vrouwen wereldwijd op een effectieve en verantwoorde manier te helpen. Heb je gynaecologische klachten, ga dan eerst naar je huisarts of gynaecoloog en begin niet op eigen houtje met cannabis.

Cannabis en gynaecologische gezondheid: een brede blik

Silvina Vulcano: expert in cannabis en gynaecologische gezondheid

Silvina Vulcano is een vooraanstaande Argentijnse gynaecoloog en verloskundige, afgestudeerd aan de Universiteit van Buenos Aires (UBA). Ze is ook opgeleid in epidemiologie, gezondheidsbeleid en -management en patiëntveiligheid, en heeft haar carrière gewijd aan onderzoek naar cannabis bij vrouwen en mensen die menstrueren.

Ze behaalde een diploma in cannabis en de medische toepassingen ervan (2021) aan de Universidad Nacional Arturo Jauretche en volgde de postdoctorale opleiding „Integrale benadering van de cannabisplant voor de gezondheid” aan de Universidad Nacional de Rosario (UNR).

Ze is de specialist die het Argentijnse Colegio de Médicos (een artsenorganisatie) inschakelt om collega’s op te leiden in het therapeutische gebruik van wiet. Volgens Vulcano „biedt cannabis niet alleen antwoorden op specifieke aandoeningen, maar ook op alledaagse situaties van ongemak en beperking.”

Endometriose en cannabis: pijnverlichting

Endometriose treft 1 op de 10 vrouwen of mensen die menstrueren. Het ontstaat doordat baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder groeit, en het kan heftige pijn geven via nociceptieve, ontstekings- en neuropathische mechanismen.

Silvina Vulcano legt uit dat het endocannabinoïdesysteem, met stoffen als anandamide en 2-AG, receptoren heeft in het hart, de milt, de hormoonklieren en de voortplantingsorganen. Daardoor zouden middelen op basis van cannabis de pijn bij endometriose kunnen helpen reguleren. Onderzoekers kijken nog of een ontregeld endocannabinoïdesysteem iets te maken heeft met hoe vaak de aandoening voorkomt.

Polycysteus-ovariumsyndroom (PCOS) en cannabis

PCOS treft 5 tot 15% van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd. Cannabis zou mogelijk kunnen helpen bij insulineresistentie en overgewicht, die vaak bij deze aandoening horen; klinisch is dat nog niet bevestigd.

Vulcano wijst erop dat het endocannabinoïdesysteem een sleutelrol speelt bij het regelen van eetlust, voedselinname en de suikerstofwisseling, en dat zou een positieve invloed kunnen hebben op de aanpak van PCOS.

Premenstrueel syndroom (PMS) en premenstruele dysfore stoornis (PMDD

PMS treft drie op de vier mensen die menstrueren, met klachten als prikkelbaarheid, spanning, stemmingswisselingen, gevoelige borsten en een opgeblazen gevoel.

Tussen de 5 en 8% van de mensen die menstrueren heeft een zwaardere vorm, de premenstruele dysfore stoornis (PMDD), die kan leiden tot depressie, angst, prikkelbaarheid, slapeloosheid en andere zware lichamelijke en emotionele klachten. Volgens Vulcano „is cannabis een alternatieve, niet-hormonale behandeling die mogelijk minder negatieve bijwerkingen heeft dan de medicijnen die nu beschikbaar zijn.”

Een verhaal dat vaak verteld wordt: zelfs de lijfarts van koningin Victoria, Sir John Russell Reynolds, zou de vorstin cannabis hebben voorgeschreven tegen haar menstruatieklachten.

Vruchtbaarheid en cannabis: wat studies zeggen

Er zijn aanwijzingen dat cannabisgebruik de eisprong en andere stappen in de voortplanting kan verstoren, maar grote studies hebben geen duidelijke daling van de vruchtbaarheid gevonden bij vrouwen die cannabis gebruiken.

Uit de Amerikaanse National Survey of Family Growth kwam geen verband tussen cannabisgebruik en hoe lang het duurt om zwanger te worden. Vulcano benadrukt dat je factoren als lichaamsbeweging, dagelijks gebruik en stress moet meenemen om te begrijpen wat cannabis met de menstruatiecyclus en de vruchtbaarheid doet.

Silvina Vulcano concludeert: „Als we die factoren op een rij kunnen zetten, kan het gebruik van cannabis uit de taboesfeer komen en echt goed geregeld worden.”