Cannabis in de palliatieve zorg: wat zegt het onderzoek over kankerpijn?

Patiënten in de palliatieve zorg melden dat cannabis hen helpt bij pijn, angst, weinig eetlust en slecht slapen, en cannabinoïden werken in op het endocannabinoïde systeem van het lichaam. Maar het wetenschappelijke bewijs is nuchterder dan vaak wordt gedacht: een overzicht van 14 studies met 1.823 mensen vond dat cannabismedicijnen kankerpijn niet duidelijk beter verlichtten dan een placebo. Bij palliatieve zorg draait alles om de kwaliteit van leven van mensen met een chronische of terminale ziekte, en daarom is het de moeite waard om precies te kijken wat er is onderzocht.

Hieronder bekijken we welke eigenschappen van cannabis als nuttig worden genoemd in de palliatieve zorg. Van pijn verlichten en angst verminderen tot eetlust en slaapkwaliteit: sommige patiënten melden dat cannabis hun welzijn verbetert bij zware aandoeningen, al is het wetenschappelijke bewijs gemengder dan vaak wordt gedacht.

Cannabinoïden, de werkzame stoffen in cannabis, werken samen met het endocannabinoïde systeem van het menselijk lichaam, en dat zou kunnen helpen bij het verlichten van klachten die bij ernstige ziektes horen. We kijken hoe cannabis verlichting en comfort zou kunnen bieden aan mensen in de palliatieve zorg, en wat we daar echt van weten.

Behandeling met cannabisolie tegen pijn bij kanker

Pijn door kanker is een grote zorg voor mensen met deze ziekte en drukt zwaar op hun kwaliteit van leven en algemeen welzijn. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) raadt opioïden aan, zoals morfineachtige middelen, bij matige tot ernstige pijn door kanker. Toch krijgt naar schatting één op de zes tot één op de tien mensen met die gangbare behandelingen niet genoeg verlichting.

Achtergrond van de behandeling met cannabis

Op zoek naar werkzame alternatieven is onderzocht wat cannabisproducten kunnen doen bij kankerpijn. Het gaat dan om de cannabisplant zelf, ingeademd of via de mond ingenomen, maar ook om allerlei oliën, sprays en tabletten met werkzame stoffen die uit de plant komen of synthetisch zijn gemaakt. Sommige mensen melden dat cannabismedicijnen hen verlichting geven, maar het is cruciaal om systematisch te onderzoeken of ze werken en veilig zijn.

Doel van het onderzoek:

Het belangrijkste doel van dit onderzoek was nagaan of cannabismedicijnen de pijn bij mensen met kanker verlichten, en of het gebruik ervan ongewenste of schadelijke effecten heeft.

Methode:

De onderzoekers maakten een grondig overzicht van klinische studies die cannabismedicijnen vergeleken met andere behandelingen tegen kankerpijn bij volwassenen. Ze beoordeelden de resultaten en gaven aan hoeveel vertrouwen ze in het bewijs hadden, op basis van onder meer de opzet en de omvang van de studies.

Resultaten:

In totaal werden 14 studies met 1.823 mensen gevonden, met verschillen in de duur van de behandeling en de dosering van de cannabismedicijnen. De meeste studies vonden plaats in Noord-Amerika, en een aantal werd gefinancierd door farmaceutische bedrijven.

De onderzochte cannabismedicijnen waren zowel producten op basis van THC en CBD uit de plant als synthetische cannabinoïden die het effect van THC nabootsen. Er waren geen studies die de cannabisplant zelf gebruikten.

Conclusies:

Dit onderzoek geeft een uitgebreid beeld van hoe werkzaam en veilig cannabismedicijnen zijn bij de behandeling van kankerpijn. De resultaten laten vooral zien dat er meer onderzoek nodig is om de rol van deze middelen beter te begrijpen en te bepalen of ze een plek kunnen krijgen in de pijnbestrijding bij mensen met kanker.

Behandeling met cannabisolie: de belangrijkste resultaten

Hoe werkt een mondspray met THC en CBD?

Een mondspray met een combinatie van THC en CBD uit de plant gaf geen duidelijke verbetering bij matige tot ernstige kankerpijn vergeleken met een placebo, terwijl de mensen ook al opioïden kregen.

Volgens de cijfers meldde ongeveer 32 % van de mensen die de cannabisspray kregen een duidelijke verbetering, tegenover 23 % van de mensen die een placebospray kregen.

Bovendien stopte 19 % met de cannabisspray, iets meer dan de 16 % bij de placebospray. Bij de ernstige bijwerkingen was er geen duidelijk verschil tussen beide groepen.

Werkt een synthetische cannabinoïde beter?

Een synthetische cannabinoïde die het effect van THC nabootst, bleek niet beter te werken dan een placebo tegen pijn door chemotherapie of chemoradiatie bij mensen met kanker in het hoofd-halsgebied en bepaalde soorten longkanker.

Vergeleken met een morfineachtig middel

Bij mensen die met hun vorige pijnstilling waren gestopt, gaf één dosis van een synthetische cannabinoïde die THC nabootst geen duidelijk verschil in verlichting van matige tot ernstige kankerpijn vergeleken met één kleine dosis van een morfineachtig middel, gemeten over drie tot vierenhalf uur.

CBD-druppels tegen pijn in de palliatieve zorg

CBD als aanvulling op de gewone palliatieve zorg lijkt geen extra pijnverlichting te geven bij mensen met gevorderde kanker, volgens de enige studie die er hierover is.

Hoe sterk is het bewijs?

Er is redelijk vertrouwen in de resultaten die laten zien dat een mondspray met THC en CBD ernstige kankerpijn niet vermindert bij mensen die al opioïden krijgen. Wel hebben de studies hun beperkingen, zoals een gebrek aan details over alle behandelingen die werden gebruikt.

Er is weinig vertrouwen in de resultaten over de werking van de synthetische cannabinoïde bij pijn door chemotherapie of chemoradiatie, en in de vergelijking met morfineachtige middelen, omdat er weinig gegevens zijn en de studies klein waren.

Ook in het bewijs over de werking van CBD in de palliatieve zorg is weinig vertrouwen, omdat er nog maar heel weinig studies over zijn.