Wiet en eetstoornissen: helpt het, of maakt het erger?

Er is geen medische consensus om wiet in te zetten tegen anorexia, boulimia of eetbuien, en het vervangt nooit een behandelteam. Bij eetbuien en boulimia kan THC het juist erger maken, omdat het je trek geeft. Wiet staat al duizenden jaren bekend als middel dat je eetlust opwekt en je aan het eten zet. Maar dat is niet het hele verhaal.

Cannabis is lang gebruikt tegen gebrek aan eetlust, en sommige onderzoekers bestuderen het bij eetstoornissen. Modern onderzoek laat zien dat het verband tussen het endocannabinoïdesysteem en ziektes als anorexia misschien dieper gaat dan gedacht, al is dat nog lang niet duidelijk.

Wat zijn eetstoornissen?

Een eetstoornis is een aandoening waarbij iemand controle over eten gebruikt om met gevoelens en emoties om te gaan. Ongezond eetgedrag kan betekenen dat je te veel of te weinig eet, of dat je obsessief bezig bent met je gewicht of je lichaamsvorm.

Belangrijk: elke eetstoornis vraagt een eigen behandeling, afhankelijk van de stoornis zelf en de voorgeschiedenis van de persoon.

Soorten eetstoornissen

Eetbuistoornis:

Hierbij eet iemand zonder controle, ver voorbij het punt dat je vol zit, vaak tot je je er beroerd van voelt. Na een eetbui komen meestal schuld en schaamte. Het kan leiden tot gewichtstoename en overgewicht.

Boulimia nervosa:

Bij boulimia wisselen eetbuien zich af met compenseren: zelf overgeven, laxeermiddelen, of vasten en extreem veel sporten. Mensen met boulimia kunnen licht ondergewicht hebben, een normaal gewicht of overgewicht.

Anorexia nervosa:

Anorexia komt minder vaak voor dan de andere twee, maar heeft een van de hoogste sterftecijfers van alle psychische aandoeningen. Wie het heeft, voelt zich te dik, ook bij gevaarlijk ondergewicht. Dat leidt tot extreem weinig eten en lichamelijke uitputting.

Hoe wordt anorexia nervosa behandeld?

Anorexia wordt meestal door een team behandeld: artsen, psychologen of psychiaters en diëtisten, allemaal met ervaring met anorexia en andere eetstoornissen. Langdurige therapie en voorlichting over voeding zijn heel belangrijk om te blijven herstellen.

Waar je bij de behandeling rekening mee moet houden:

• Een van de grootste klinische uitdagingen is dat eetstoornissen vaak samengaan met een verslaving of problematisch middelengebruik. Dat geldt ook voor cannabis, en dat gebruik kan beginnen vóór, tegelijk met of na het ontstaan van de eetstoornis.

• Een tweede probleem: mensen met anorexia halen kracht uit het weerstaan van de verleiding om te eten. Dat cannabis trek geeft, hoeft dus niet op te wegen tegen de neurobiologische kant van deze stoornis.

Kan cannabis helpen bij eetstoornissen?

Sommige onderzoekers kijken of medicinale cannabis voor sommige mensen een aanvulling kan zijn, altijd binnen een professionele behandeling zoals cognitieve gedragstherapie (CGT) en nooit in plaats daarvan. Er worden meestal drie hoofdtypes cannabis onderscheiden: sativa, indica en hybrides.

• Sativa’s: worden meestal omschreven als soorten die energie geven en een opgewekte high bezorgen. Ze worden genoemd bij klachten als somberheid, vermoeidheid en stemmingsproblemen.

• Indica’s: worden eerder als kalmerend omschreven, met een ontspannen effect in je hele lijf, en worden het vaakst genoemd bij mensen met eetstoornissen.

• Hybrides: combineren de twee, en het idee is dat ze de goede kanten van allebei in balans brengen.

Er zijn maar weinig studies die specifiek kijken naar wat de THC in wiet doet met de eetlust van mensen met een eetstoornis. Er zijn wel veel studies naar het effect van cannabis en cannabinoïden op eet- en gewichtsproblemen bij slopende ziektes als kanker, aids of hepatitis.

De uitkomsten lopen soms flink uiteen, maar duidelijk is dat het endocannabinoïdesysteem een belangrijke rol speelt bij eetlust en eten. Dankzij dat onderzoek snappen wetenschappers steeds beter hoe dat systeem werkt en hoe het processen als honger, voedselinname en verzadiging regelt.

Eetstoornissen en het endocannabinoïdesysteem

Het endocannabinoïdesysteem (ECS) is een netwerk van receptoren, enzymen en endocannabinoïden dat het lichaam in balans houdt (homeostase) en meedoet bij allerlei gezonde functies. De CB1-receptoren in het centrale zenuwstelsel geven een soort „rustig aan”-signaal aan overactieve zenuwcellen. Omdat die receptoren in de hersengebieden zitten die je eten regelen, denkt men dat een ontregeld ECS iets te maken kan hebben met het ontstaan van een eetstoornis.

THC zet de CB1-receptoren aan en verhoogt daardoor de eetlust; over het effect van CBD is minder duidelijkheid. Sommige patiënten melden dat cannabinoïden hun angst wat verminderen, maar dat maakt het nog geen behandeling.

Is cannabis dan aan te raden bij eetstoornissen?

Nee, niet zomaar. Omdat eetstoornissen vaak samengaan met verslavingsproblemen, raden veel artsen het voorschrijven van wiet of cannabis bij deze aandoeningen af, en er is geen medische consensus. Sommigen denken dat het onder begeleiding bij bepaalde klachten zou kunnen helpen, maar dat is geen vaststaand standpunt. Bij eetbuien of boulimia geeft THC je meer trek en kan het de klachten juist verergeren. 

Zoals bij elke aandoening: overleg met een professional en laat medicijnen en therapieën goed volgen. Worstel jij of iemand in je omgeving met een eetstoornis, dan is de eerste stap een arts (in Nederland en België meestal de huisarts) of een gespecialiseerd team, niet zelf aan de slag gaan met cannabis. 

Kan wiet bij jongeren een eetstoornis uitlokken?

Er zijn geen studies die laten zien of wietgebruik anorexia kan veroorzaken of het jezelf uithongeren makkelijker maakt. Wel zijn er aanwijzingen dat cannabis onder bepaalde omstandigheden de eetlust kan onderdrukken. Opvallend, want als middel dat juist trek geeft is het in de geneeskunde goed onderzocht. Voor jongeren, bij wie de hersenen nog volop in ontwikkeling zijn, is voorzichtigheid sowieso op zijn plaats.

Onderzoekers geven aan dat dat effect afhangt van hoge gehaltes CBD of THCV, twee cannabinoïden die de eetlust lijken te remmen, maar dat is alleen in dierstudies gezien. Een Brits farmaceutisch bedrijf zag in onderzoek bij muizen dat beide stoffen de eetlust onderdrukten; of dat ook bij mensen zo werkt, is niet bekend. Het effect ontstaat doordat ze op de CB1-receptoren inwerken (THCV blokkeert ze, CBD stuurt hun activiteit bij) en zo het eetlustopwekkende effect van stoffen als anandamide of THC tegengaan.