Fitokannabinoidy: co to jest i czym różnią się od endokannabinoidów

Fitokannabinoidy: co to jest?

Fitokannabinoidy to kannabinoidy wytwarzane przez rośliny, a najbardziej znane z nich to THC i CBD. Najprostsza definicja: fitokannabinoid to każdy kannabinoid produkowany w trichomach rośliny konopi. Po wyodrębnieniu z rośliny i przyjęciu wchodzą w interakcję z receptorami w naszym ciele i dają różne efekty, psychoaktywne i terapeutyczne. Własne kannabinoidy produkują zarówno rośliny, jak i zwierzęta. Te, które powstają w organizmie ssaków, nazywa się endokannabinoidami.

Kannabinoidy to grupa cząsteczek lipofilowych, czyli rozpuszczalnych w tłuszczach, które działają na układ endokannabinoidowy (ECS) organizmu. Fitokannabinoidy, czyli kannabinoidy egzogenne, to kannabinoidy pochodzenia roślinnego, wytwarzane przez gruczołowe trichomy pokrywające powierzchnię konopi siewnych (Cannabis sativa). To trichomy produkują wszystkie cenione związki tej rośliny. W konopiach odkryto ponad 100 kannabinoidów, ale porządnie zbadano głównie dwa najważniejsze: delta-9-tetrahydrokannabinol (THC) i kannabidiol (CBD).

Słowo kannabinoid odnosi się do szerokiej grupy związków chemicznych wytwarzanych przez wiele gatunków. Ogólnie mówiąc, te związki pomagają regulować i równoważyć szereg funkcji biologicznych.

Świat kannabinoidów dzieli się zwykle na dwie główne kategorie: fitokannabinoidy i endokannabinoidy. Różnica jest prosta. Fitokannabinoidy produkują rośliny, a endokannabinoidy ssaki.

Kannabinoidy endogenne, czyli endokannabinoidy, powstają w organizmie ssaków. Każda funkcja naszego ciała potrzebuje odpowiedniej równowagi, żeby działać na pełnych obrotach. Kiedy ta równowaga jest zachowana, mówimy o homeostazie. Endokannabinoidy odgrywają ważną rolę w przetrwaniu, bo pomagają organizmowi ją utrzymać. Ponieważ nasze ciało już używa cząsteczek kannabinoidowych do regulowania wielu funkcji, mamy w nim mnóstwo celów, które roślina konopi może aktywować.

Endokannabinoidy i fitokannabinoidy różnią się budową chemiczną, ale jedne i drugie działają na ECS, wiążąc się z receptorami kannabinoidowymi albo wpływając na nie. Endokannabinoidy organizm uwalnia wtedy, kiedy ich potrzebuje, i pomagają mu wrócić do stanu równowagi.

Fitokannabinoidy bada się pod kątem działania leczniczego, a według niektórych badaczy mogłyby pomagać wyrównywać ewentualne niedobory endokannabinoidów w organizmie. Część z nich, jak THC, potrafi też odurzać, czego same endokannabinoidy nie robią.

Ludzki organizm wytwarza kannabinoidy, żeby przetrwać, utrzymując homeostazę. Konopie też produkują kannabinoidy dla przetrwania, ale jako dużo bardziej bezpośrednią reakcję na zagrożenia z zewnątrz. Fitokannabinoidy z trichomów pokrywają powierzchnię rośliny i chronią ją przed zagrożeniami ze środowiska, takimi jak owady czy ostre warunki pogodowe.

Jak roślina wytwarza fitokannabinoidy?

Kannabinoidy powstają w procesie biosyntezy: enzymy uruchamiają serię reakcji chemicznych, które z prostych cząsteczek budują złożone. Enzymy odpowiedzialne za kannabinoidy, które większość z nas zna, to syntaza CBDA, syntaza CBCA i syntaza THCA; wytwarzają one kwas kannabidiolowy (CBDA), kwas kannabichromenowy (CBCA) i kwas tetrahydrokannabinolowy (THCA). Biorą centralny prekursor, kwas kannabigerolowy (CBGA), i przerabiają go na kwaśne kannabinoidy CBDA, CBCA i THCA; z pokrewnego prekursora, kwasu kannabigerowarynowego (CBGVA), powstają ich odmiany warynowe, na przykład THCVA i CBDVA.

Te kannabinoidy mogą się dalej zmieniać przez dekarboksylację. Kiedy związek chemiczny ulega dekarboksylacji, traci grupę karboksylową i uwalnia dwutlenek węgla, pod wpływem ciepła albo długiego działania czynników środowiskowych. THCA i CBDA zamieniają się odpowiednio w THC i CBD i dopiero wtedy THC zaczyna odurzać (CBD nie odurza). THC, CBD i inne neutralne kannabinoidy mogą się dalej rozkładać do innych kannabinoidów przez utlenianie, czyli kontakt z tlenem. CBD na przykład utlenia się do metabolitów kannabielsoiny (CBE) i kannabinodiolu (CBND).

ECS pomaga organizmowi utrzymać równowagę dzięki trzem głównym elementom: cząsteczkom „przekaźnikom”, które wytwarza nasze ciało, receptorom, z którymi się wiążą, i enzymom, które je rozkładają. Ból, stres, apetyt, gospodarka energetyczna, praca serca i naczyń, nagroda i motywacja, rozmnażanie i sen to tylko część funkcji, na które wpływa endogenny układ kannabinoidowy.

Receptory kannabinoidowe dzielą się na dwa typy: CB1 i CB2. Receptory CB1 występują głównie w ośrodkowym układzie nerwowym, gdzie regulują bardzo wiele funkcji mózgu. To zresztą najliczniej występujące białko tego typu w mózgu. Główne zadanie CB1 to kontrola tego, kiedy i jak często uwalniają się inne neuroprzekaźniki, takie jak serotonina, dopamina i glutaminian. Receptory CB2 występują głównie na komórkach odpornościowych, które krążą z krwią po całym ciele i mózgu. Są też na neuronach w niektórych obszarach mózgu. CB2 sterują reakcjami odpornościowymi, w tym bólem i stanem zapalnym. Część fitokannabinoidów, jak THC, wiąże się z tymi receptorami, a inne, jak CBD, działają na układ bardziej pośrednio; w obu przypadkach organizm odpowiada reakcją regulacyjną.

Układ endokannabinoidowy każdego człowieka jest inny. Tempo produkcji endokannabinoidów bardzo się różni między ludźmi, podobnie jak liczba receptorów kannabinoidowych w organizmie.

Co to jest CBD?

CBD to skrót od kannabidiolu, jednego z wielu kannabinoidów czyli związków chemicznych występujących w marihuanie i konopiach włóknistych.

Pewnie znasz już tetrahydrokannabinol, czyli THC, kolejny związek z konopi i ich główny składnik psychoaktywny. Ale w przeciwieństwie do THC CBD nie odurza. Innymi słowy, to nie od niego jest faza.

CBD to tylko jedna z ponad 500 różnych substancji czynnych i ponad 100 kannabinoidów znanych dziś w marihuanie.

Co to jest THC?

THC to tetrahydrokannabinol, a dokładniej delta-9-tetrahydrokannabinol. To cząsteczka kannabinoidu w marihuanie (Cannabis), od dawna uznawana za główny składnik psychoaktywny, czyli substancję, przez którą po zielu jest się upalonym.

THC działa przez wiązanie się z receptorami kannabinoidowymi, które są rozsiane po całym mózgu i układzie nerwowym. THC da się wykryć w organizmie dużo dłużej niż większość innych substancji (od dni do tygodni, zależnie od testu i częstotliwości używania), choć efekt psychoaktywny trwa tylko kilka godzin.

Receptory kannabinoidowe skupiają się w obszarach mózgu związanych z myśleniem, pamięcią, przyjemnością, koordynacją i poczuciem czasu. THC przyczepia się do tych receptorów, aktywuje je i wpływa na pamięć, przyjemność, ruchy, myślenie, koncentrację, koordynację oraz odbiór bodźców i czasu.

THC pobudza komórki mózgu do uwalniania dopaminy, co daje euforię. Zaburza też przetwarzanie informacji w hipokampie, czyli części mózgu odpowiedzialnej za tworzenie nowych wspomnień.

W skrócie: THC daje fazę, CBD nie, a oba działają przez ten sam układ endokannabinoidowy.