Kannabinoidy w dermatologii: łuszczyca, AZS i twardzina

Kannabinoidy, czyli aktywne związki z konopi, mogą pomagać skórze: badania sugerują, że łagodzą stany zapalne, regulują wydzielanie sebum i zmniejszają swędzenie oraz ból. Najwięcej mówi się o nich przy łuszczycy, trądziku, atopowym zapaleniu skóry i twardzinie. Tylko że większość mocnych danych pochodzi na razie z laboratoriów i modeli zwierzęcych, a nie z badań klinicznych na ludziach.

Układ endokannabinoidowy (ECS) działa w całym ciele, także w skórze, i reguluje sporo jej funkcji. Tworzą go receptory kannabinoidowe (CB1 i CB2), endokannabinoidy, czyli kannabinoidy produkowane przez sam organizm, oraz enzymy. Bierze udział m.in. w stanach zapalnych, namnażaniu się komórek i apoptozie (zaprogramowanej śmierci komórek), a to wszystko ma znaczenie dla zdrowej skóry.

Kannabinoidy testowano przy różnych problemach skórnych, takich jak łuszczyca, trądzik, atopowe zapalenie skóry czy stany zapalne. Badania sugerują, że mogą zmniejszać zapalenie, regulować produkcję sebum i łagodzić świąd oraz ból.

Medyczna marihuana w dermatologii

W kolejnych krajach i stanach legalizuje się medyczną marihuanę, więc coraz więcej osób sięga po pochodne konopi, takie jak tetrahydrokannabinol (THC) i kannabidiol (CBD), żeby leczyć problemy ze skórą.

To nowe wyzwanie dla dermatologów. Według badaczy z Wydziału Medycyny i Nauk o Zdrowiu Uniwersytetu George’a Washingtona lekarze wciąż nie biorą pełnego udziału w decyzjach, kiedy pacjenci sami sięgają po te produkty.

Co mówią badania o medycznej marihuanie na skórę

W recenzowanym badaniu opublikowanym w „Journal of Drugs in Dermatology” (JDD) badacze piszą, że konsumenci „interesują się produktami z konopi medycznych (MCP, od ang. medical cannabis products) i używają ich przy problemach dermatologicznych, najczęściej przy zapalnych chorobach skóry”.

Zaznaczają jednak, że w wielu przypadkach nikt tych produktów nie przepisał, a dermatolog nawet o nich nie wie. Dlatego lekarze skóry powinni lepiej je poznać i wiedzieć, do czego mogą się przydać.

„Dermatologia nie jest wyjątkiem, jeśli chodzi o ciągłe badania nad medyczną marihuaną i jej rolą w leczeniu zapalnych i nowotworowych chorób skóry. Na przykład w kilku stanach dopuszczono medyczne kannabinoidy do leczenia takich schorzeń dermatologicznych jak toczeń skórny, zespół paznokieć–rzepka, nerwiakowłókniakowatość i łuszczyca” – podkreślają badacze, mówiąc o Stanach Zjednoczonych.

Adam Friedman, profesor i kierownik Katedry Dermatologii Uniwersytetu George’a Washingtona, mówi: „To badanie pokazuje i dokumentuje, że konsumenci chcą takich produktów do pielęgnacji skóry. Konsumenci i pacjenci już używają MCP na zapalne choroby skóry, takie jak trądzik, trądzik różowaty, atopowe zapalenie skóry i łuszczyca, nawet bez wskazówek dermatologa”.

Co medyczna marihuana oznacza dla dermatologów?

Skoro po MCP sięga coraz więcej osób, dermatolodzy muszą się na nich znać. Tylko wtedy pokierują pacjentami tak, żeby te produkty były używane bezpiecznie i z sensem.

Włączenie MCP do dermatologii może otworzyć nowe drogi leczenia wielu chorób skóry i poprawić jakość życia sporej grupy pacjentów.

Łuszczyca: co konopie mogą dać skórze

Łuszczyca to częsta, przewlekła zapalna choroba skóry. Keratynocyty, czyli główne komórki naskórka, namnażają się w niej za szybko i się łuszczą, do skóry napływają limfocyty T i neutrofile, a aktywują się komórki dendrytyczne i makrofagi.

Mechanizm łuszczycy nie jest do końca poznany, ale wiadomo, że kluczową rolę gra rozregulowanie komórek odpornościowych w skórze, zwłaszcza limfocytów Th1 i Th17.

Na razie o miejscowych preparatach z Cannabis sativa L. na łuszczycę mamy tylko relacje anegdotyczne, ale terapeutyczne możliwości kannabinoidów są szerokie.

Działają przez receptory CB2 i przez mechanizmy niezależne od klasycznych receptorów kannabinoidowych, regulując limfocyty Th1 i Th17 (Derakhshan i Kazemi, 2016). Do tego niektóre fitokannabinoidy hamują namnażanie keratynocytów drogami niezależnymi od CB1 i CB2 (Wilkinson i Williamson, 2007).

Atopowe zapalenie skóry: potencjał konopi przy zmianach skórnych

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to najczęstsza przewlekła zapalna choroba skóry. Za jej początek i rozwój odpowiada splot czynników genetycznych, środowiskowych i immunologicznych. Objawy to suchość skóry, rumień, sączenie, strupy, lichenizacja (pogrubienie i stwardnienie skóry) i silny świąd.

Na AZS sprzedaje się preparaty z oleju z nasion konopi, ale olej z nasion nie zawiera kannabinoidów ani innych bioaktywnych związków fenolowych, więc jego działanie kończy się na nawilżeniu skóry.

Badania przedkliniczne wskazują jednak, że kannabinoidy mają duży potencjał w AZS. Selektywni agoniści CB1 hamują aktywację komórek tucznych i uwalnianie histaminy. Miejscowe stosowanie analogów anandamidu zmniejsza zapalenie skóry w zwierzęcych modelach AZS (Kim i in., 2015).

W modelach zwierzęcych wykazano też, że selektywni agoniści CB2 hamują reakcję zapalną skóry zależną od IgE i samoistny świąd w AZS (Maekawa i in., 2006).

Konopie a włókniste choroby skóry

Twardzina układowa (SSc) to rzadka choroba autoimmunologiczna. Fibroblasty działają w niej nieprawidłowo, małe naczynia są uszkodzone, a układ odpornościowy produkuje prozapalne cytokiny i autoprzeciwciała. SSc objawia się postępującym pogrubieniem i włóknieniem skóry.

Nowe dane sugerują, że genetyczne i farmakologiczne manipulowanie układem endokannabinoidowym wpływa na proces włóknienia. Receptory CB1 i CB2 zachowują się różnie w doświadczalnych modelach włóknienia skóry.

Wyłączenie CB1 zapobiega aktywacji fibroblastów i działa przeciwwłóknieniowo (Marquart i in., 2010), a aktywacja CB2 chroni przed włóknieniem skóry i naciekaniem tkanek przez leukocyty (Akhmetshina i in., 2009).

Agoniści PPARγ hamują reakcję prowłóknieniową, blokując szlak sygnałowy TGFβ. Podwójni agoniści PPARγ/CB2 wykazują silne działanie przeciwzapalne i przeciwwłóknieniowe w doświadczalnych modelach SSc (Del Río i in., 2016).

Wnioski: medyczna marihuana a pielęgnacja skóry

Badania nad kannabinoidami w leczeniu chorób skóry cały czas idą do przodu. Kannabinoidy to obiecująca opcja przy łuszczycy, atopowym zapaleniu skóry i włóknistych chorobach skóry. Potrzebne są jednak badania kliniczne, które potwierdzą te przedkliniczne wyniki i pokażą, czy terapia jest skuteczna i bezpieczna u ludzi.