Cannabinoïden en je huid: psoriasis, eczeem en wat onderzoek echt laat zien

Cannabinoïden, de werkzame stoffen uit de cannabisplant, krijgen steeds meer aandacht in de dermatologie: eerste onderzoeken suggereren dat ze ontsteking kunnen remmen, de talgproductie kunnen regelen en jeuk kunnen verlichten bij psoriasis, acne, eczeem of sclerodermie. Het meeste bewijs komt wel nog uit het lab en uit dierproeven, niet uit stevige klinische studies bij mensen.

Het endocannabinoïdesysteem (ECS) zit door je hele lichaam en helpt allerlei functies te regelen, ook die van je huid. Het bestaat uit cannabinoïdereceptoren (CB1 en CB2), endocannabinoïden en enzymen, en speelt mee bij ontsteking, celdeling en apoptose (geprogrammeerde celdood): drie processen die er voor een gezonde huid toe doen.

Cannabinoïden zijn onderzocht bij verschillende huidproblemen, zoals psoriasis, acne, atopisch eczeem en huidontstekingen. Studies suggereren dat ze kunnen helpen ontsteking te verminderen, de talgproductie te regelen en jeuk en pijn te verlichten.

Medicinale cannabis in de dermatologie

Nu medicinale cannabis op steeds meer plekken legaal wordt, gebruiken ook steeds meer mensen afgeleiden zoals tetrahydrocannabinol (THC) en cannabidiol (CBD) voor hun huidklachten.

Dat stelt dermatologen voor een nieuwe uitdaging. Volgens onderzoekers van de faculteit geneeskunde en gezondheidswetenschappen van de George Washington University (VS) hebben ze nog weinig zicht op wat hun patiënten met deze producten doen.

Wat zeggen studies over medicinale cannabis en de huid?

In een studie in het Journal of Drugs in Dermatology (JDD), een tijdschrift met peer review, schrijven de onderzoekers dat consumenten „geïnteresseerd zijn in medicinale cannabisproducten en ze gebruiken voor huidklachten, meestal voor ontstekingsziekten van de huid”.

Ze merken ook op dat veel van dat gebruik niet via een dermatoloog loopt. Reden genoeg voor dermatologen om zich beter in deze producten en hun mogelijke toepassingen te verdiepen.

„De dermatologie is geen uitzondering als het gaat om het lopende onderzoek naar medicinale cannabis en de rol ervan bij de behandeling van ontstekings- en tumorziekten van de huid. Zo zijn medicinale cannabinoïden in verschillende staten goedgekeurd voor huidaandoeningen als cutane lupus, het nagel-patellasyndroom, neurofibromatose en psoriasis”, schrijven de onderzoekers over de Verenigde Staten.

Adam Friedman, hoogleraar en hoofd van de afdeling dermatologie van de George Washington University, zegt: „Deze studie laat zien dat consumenten achter dit soort huidverzorgingsproducten staan. Consumenten en patiënten gebruiken medicinale cannabisproducten al tegen ontstekingsziekten van de huid, zoals acne, rosacea, atopisch eczeem en psoriasis, ook zonder begeleiding van een dermatoloog.”

Wat betekent de opmars van medicinale cannabis voor dermatologen?

Omdat steeds meer mensen deze producten gebruiken, is het belangrijk dat dermatologen er goed over worden opgeleid. Dan kunnen ze hun patiënten beter begeleiden en zorgen dat de producten veilig en zinvol worden gebruikt.

Als medicinale cannabis een plek krijgt in de dermatologie, kan dat nieuwe behandelopties openen voor allerlei huidziekten en de kwaliteit van leven van veel patiënten verbeteren.

Cannabis en psoriasis: wat zou het kunnen doen?

Psoriasis is een veelvoorkomende, chronische ontstekingsziekte van de huid. Kenmerkend zijn een te snelle deling en afschilfering van keratinocyten (de belangrijkste cellen van de opperhuid), het binnendringen van T-cellen en neutrofielen, en de activering van dendritische cellen en macrofagen.

Hoe psoriasis precies ontstaat, is nog niet helemaal duidelijk, maar vaststaat dat ontregelde afweercellen in de huid, vooral Th1- en Th17-cellen, er een hoofdrol in spelen.

Over smeersels met Cannabis sativa L. tegen psoriasis zijn er voorlopig alleen ervaringsverhalen, maar de therapeutische mogelijkheden van cannabinoïden zijn breed.

Ze werken via de CB2-receptor en via mechanismen buiten de klassieke cannabinoïdereceptoren om, en remmen zo de Th1- en Th17-cellen (Derakhshan en Kazemi, 2016). Sommige fytocannabinoïden remmen in labonderzoek ook de deling van keratinocyten, via routes die los staan van CB1 en CB2 (Wilkinson en Williamson, 2007).

Atopisch eczeem: wat cannabinoïden kunnen betekenen

Atopisch eczeem (AE), ook wel constitutioneel eczeem, is de meest voorkomende chronische ontstekingsziekte van de huid. Het ontstaat door een mix van erfelijke, omgevings- en afweerfactoren. De klachten: een droge huid, roodheid, nattende plekjes, korstjes, een verdikte huid (lichenificatie) en flinke jeuk.

Er worden drogisterijproducten met hennepzaadolie (van Cannabis sativa L.) tegen eczeem verkocht, maar hennepzaadolie bevat geen cannabinoïden of andere bioactieve fenolverbindingen: het effect blijft beperkt tot het vochtig houden van de huid.

Preklinisch onderzoek wijst er wel op dat cannabinoïden veel potentie hebben bij eczeem. Selectieve CB1-agonisten remmen de activering van mestcellen en het vrijkomen van histamine. Smeermiddelen met stoffen die op anandamide lijken, verminderen de huidontsteking in diermodellen van eczeem (Kim et al., 2015).

Bij muizen remden selectieve CB2-agonisten ook de IgE-gestuurde ontstekingsreactie van de huid en de spontane jeuk bij eczeem (Maekawa et al., 2006).

Cannabis en fibrotische huidziekten

Sclerodermie of systemische sclerose (SSc) is een zeldzame auto-immuunziekte. Fibroblasten werken niet goed, de kleine bloedvaatjes raken aangetast en het afweersysteem maakt ontstekingsbevorderende cytokinen en auto-antistoffen aan. Je ziet het aan een huid die steeds dikker en harder wordt (fibrose).

Recent onderzoek suggereert dat je de fibrotische reactie kunt bijsturen door genetisch of met medicijnen in te grijpen op het endocannabinoïdesysteem. CB1 en CB2 gedragen zich in experimentele modellen van huidfibrose verschillend.

In die modellen voorkomt CB1 uitschakelen dat fibroblasten actief worden en werkt antifibrotisch (Marquart et al., 2010), terwijl CB2 activeren huidfibrose en het binnendringen van witte bloedcellen in het weefsel voorkomt (Akhmetshina et al., 2009).

PPARγ-agonisten remmen de fibrotische reactie door de TGFβ-signaalroute te blokkeren. Stoffen die zowel PPARγ als CB2 activeren, werken in experimentele modellen van SSc sterk ontstekingsremmend en antifibrotisch (Del Río et al., 2016).

Medicinale cannabis en je huid: wat onthoud je?

Het onderzoek naar cannabinoïden bij huidziekten gaat hard. Ze bieden veelbelovende opties voor psoriasis, atopisch eczeem en fibrotische huidziekten. Maar er zijn klinische studies nodig om die resultaten uit het lab te bevestigen en te laten zien dat ze bij mensen werken én veilig zijn.